Coronavirus COVID-19

26 feb 2020

Informatiebronnen

1. Federale overheid - Publieksinformatie

Op deze informatiesite van de federale overheid, in samenwerking met gewesten en regio's vindt elke burger informatie over het virus, nieuws, een FAQ en informatie over de maatregelen van de overheid.

Burgers vinden er o.a. tips over hygiëne

Er is ook mogelijk voor burgers om vragen te stellen via mail of via telefoon (0800/14689).

De website van de federale overheid: info-coronavirus.be


2. Federale overheid - Informatie voor gezondheidsprofessionals

Op de website van Sciensano vinden huisartsen informatie op hun maat. o.a.:

De webpagina van Sciensano over coronavirus COVID-19


3. European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC)

Op de Engelstalige website van dit Europees agentschap vindt u:

  • De laatste updates m.b.t. epidemiologische curve en wereldwijde verspreiding
  • Een dashboard met de meest recente gegevens
  • De actuele risicoanalyse

Daarnaast vindt u er ook achtergrondinformatie, een Q&A, korte e-learnings,...

De webpagina van het ECDC over coronavirus COVID-19


4. World Health Organization (WHO)

Op de Engelstalige website van de WHO vindt u patiënteninformatie in tekst, grafieken en korte filmpjes, naast technische instructies voor de organisatie van de gezondheidszorg i.k.v. deze uitbraak. 

De webpagina van de WHO over coronavirus COVID-19


5. Ebpracticenet

Ebpracticenet heeft de richtlijn 'Besmettingen met het coronavirus' bijgewerkt.

De richtlijn 'Besmettingen met het coronavirus'

6. Informatie van onze partners

7. Nog vragen? Contacteer ons!

Domus Medica heeft een centraal e-mailadres waar huisartsen terechtkunnen met vragen over het coronavirus: corona@domusmedica.be. Via dit e-mailadres kunnen wij uw vragen bundelen, voorleggen aan de crisiscel van de FOD Volksgezondheid indien nodig en u zo snel mogelijk een antwoord geven. 

Hoe een patiënt met een mogelijke besmetting herkennen?

Gevalsdefinitie, indicaties voor testen en verplichte melding van COVID-19 (versie 04/05/2020)

1. GEVALSDEFINITIE

De volgende definitie geldt enerzijds als richtlijn om personen die mogelijk COVID-19 hebben te identificeren, zodat een PCR-test kan afgenomen worden, en anderzijds om de epidemiologische opvolging van de ziekte mogelijk te maken.

Mogelijk geval

Een mogelijk geval van COVID-19 is een persoon met

  • minstens één van de volgende hoofdsymptomen die acuut ontstaan zijn, zonder andere duidelijke oorzaak : hoest; dyspnoe; thoracale pijn; acute anosmie of dysgeusie;   

     OF

  • minstens twee1 van de volgende symptomen, zonder andere duidelijke oorzaak, koorts; spierpijn; vermoeidheid; rhinitis; keelpijn; hoofdpijn; anorexie; waterige diarree; acute verwardheid2 ; plotse val2;

     OF

  • verergering van chronische respiratoire symptomen (COPD, astma, chronische hoest…), zonder andere duidelijke oorzaak.
Radiologisch bevestigd geval

Een radiologisch bevestigd geval is een persoon bij wie de PCR voor COVID-19 negatief is, maar bij wie de diagnose van COVID-19 wordt gesteld op basis van een suggestieve klinische presentatie EN een compatibele CT thorax.

Bevestigd geval

Een bevestigd geval wordt gedefinieerd als een persoon waar de diagnose van COVID-19 infectie bevestigd werd door een moleculaire test3 .

2. INDICATIES VOOR STAALNAME

De procedures worden ontwikkeld in nauwe samenwerking met de bevoegde autoriteiten voor gezondheidszorg, preventie en controle van infectieziekten, en crisis beheer (RAG/RMG. Deze procedures worden in de loop van de tijd bepaald en aangepast in functie van de evolutie van de epidemie, de wetenschappelijke kennis en ontdekkingen, de mening van experten en de wetenschappelijke wereld, en de beschikbare middelen.

De richtlijnen vervat in deze procedures moeten zo goed mogelijk worden uitgevoerd in functie van de plaatselijke beperkingen en de klinische inschatting van de arts.

Wie moet getest worden met een moleculaire test3 (in volgorde van prioriteit)?
  1. Ieder persoon die voldoet aan de definitie van een mogelijk geval van COVID-19, met bijzondere aandacht voor
    • a. Zorgpersoneel (personen die hulp of zorgen toedienen)
    • b. Bewoners en personeel van residentiële collectiviteiten (bv. woonzorgcentrum, verblijfscentrum voor personen met een handicap, opvangcentra, gevangenis…). Vanaf twee gevallen in dezelfde instelling zullen de regionale gezondheidsautoriteiten verder beslissen over de meest geschikte verdere testing-strategie, aangepast aan de lokale omstandigheden.
  2. Hoog-risico contacten4 van een geval van COVID-19 die zelf beroepshalve in contact staan met mensen die het risico lopen een ernstige vorm van de ziekte te ontwikkelen (volgens de regels uiteengezet in de contactprocedure, namelijk een test op dag 12 van de isolatieperiode).

    Indien de capaciteit het toelaat, kunnen ook de volgende personen getest worden:
  3. Elke persoon waarvoor een ziekenhuisopname vereist is, inclusief een eerste opname in het dagziekenhuis, volgens de regels opgesteld door elk ziekenhuis rekening houdend met lokale context en de specifieke aard van de zorgen. Indien de test negatief blijkt te zijn, kan de test eenmalig herhaald worden naargelang de klinische behoefte, aangezien een negatief resultaat ook mogelijk is bij een persoon die reeds besmet is maar nog in de incubatieperiode zit.
  4. Elke nieuwe bewoner van een residentiële collectiviteit (bv. woonzorgcentrum, verblijfscentrum voor personen met een handicap, opvangcentra, gevangenis…). Indien de test negatief blijkt te zijn, kan de test eenmalig herhaald worden naargelang de klinische behoefte, aangezien een negatief resultaat ook mogelijk is bij een persoon die reeds besmet is maar nog in de incubatieperiode zit. 

Meer info betreffende de terugbetaling van deze tests is beschikbaar op de website van het RIZIV.

3. VERPLICHTE MELDING

Wat moet aan de regionale gezondheidsinspecties gemeld worden?

  • De verplichte melding5 van alle mogelijke gevallen gebeurt via het eFormulier “COVID-19: labo-aanvraag bij vermoeden van SARS-CoV-2” dat geïntegreerd werd in de software voor huisartsen en ziekenhuizen6 .
  • Huisartsen moeten ENKEL nog overlijdens veroorzaakt door bevestigde COVID-19 buiten het ziekenhuis of woonzorgcentrum melden aan de overheidsdienstsen.
  • Er wordt herinnerd aan het belang om elk gegroepeerd voorkomen van gevallen in residentiële collectiviteiten te melden zodat de nodige controlemaatregelen genomen kunnen worden. De woonzorgcentra melden elk geval en overlijden, mogelijk of bevestigd, volgens de systemen die reeds in werking zijn gesteld in elke regio.

  1. Bij kinderen is enkel koorts zonder duidelijke oorzaak voldoende om de diagnose van COVID-19 te overwegen tijdens een
    epidemie.
  2. Deze symptomen komen vaker voor bij ouderen, waar een acute infectie zich atypisch kan uiten.
  3. Moleculaire test: PCR of antigen sneltest. Een PCR test moet bijkomend uitgevoerd worden als een negatief resultaat bekomen werd met een antigen sneltest (Rapid Antigentest).
  4. Zie procedure maatregelen voor contacten
  5. Vanaf 4 mei zal gestart worden met een systeem van contactopvolging voor personen met COVID-19. Er zal een callcenter worden gebruikt om deze mensen te contacteren, hen te vragen de nodige maatregelen te nemen en de mensen om hen heen te identificeren die mogelijk besmet zijn. Hiervoor moet elke laboratoriumaanvraag voor COVID-19 verplicht uitgevoerd worden via een elektronisch formulier. Indien de patiënt verwezen wordt door de huisarts, kan de huisarts reeds een deel van dit formulier invullen. Uw ziekenhuis informeert u over de te volgen procedures om dit elektronische formulier in te vullen. De overgang naar deze nieuwe fase brengt enorme praktische en logistieke uitdagingen met zich mee. Een geleidelijke implementatie is daarom nodig en de week van 4 tot 11 mei moet worden beschouwd als een overgangsfase.
  6. Voor meer info: zie de procedure voor huisartsen of procedure voor ziekenhuizen

Raadpleeg de actuele gevalsdefinitie op de website van Sciensano

Eerstelijnsaanpak van een patiënt met vermoeden van COVID-19 infectie

(19 maart 2020)

Wanneer een patiënt met een COVID-19 pneumonie lichte dyspnoe heeft en een goede zuurstofsaturatie, kan hij of zij perfect thuis het herstel afwachten.

Er is momenteel geen antivirale therapie beschikbaar, zodat enkel een ondersteunende aanpak aan de orde is. Bronchodilatoren helpen niet tegen de kortademigheid, omdat het coronavirus de alveolen infecteert en daar de uitwisseling van zuurstof en koolzuurgas hindert. De verminderde diffusiecapaciteit veroorzaakt de dyspnoe en kan wel verlicht worden door het toedienen van zuurstof. Ook paracetamol is een veilige optie om koorts en algemeen ziek zijn te bestrijden. Het lijkt me verstandig om terughoudend te zijn bij het gebruik van aerosoltherapie, want de uitgeademde micro-druppeltjes bevatten veel viruspartikels die lang kunnen overleven. Zo’n microdruppeltje levert de ideale omgeving voor een virus: vochtig en warm. Ook wanneer zo’n microdruppeltje op kleding of een oppervlak terecht komt, kunnen de viruspartikels urenlang in een besmettelijke hoeveelheid aanwezig blijven.

Momenteel lijkt het verstandig om geen NSAID’s te geven als symptomatische therapie. Patiënten die een NSAID-dergelijke behandeling gebruiken als onderhoudstherapie voor een chronische aandoening kunnen deze wel verder zetten. Dat is het algemeen advies van geraadpleegde deskundigen en van het BCFI. Ook Sartanen en ACE-inhibitoren worden verder gecontinueerd als de patiënt met een vermoedelijke COVID-19 pneumonie matige klachten heeft en thuis kan opgevolgd worden. Over het gebruik van cortisone of antibiotica als therapie bij een COVID-19 infectie bestaat geen enkele wetenschappelijke evidentie.

Er bestaan geen specifieke richtlijnen voor de aanpak van kinderen of ouderen. Wel komt naar voren dat kinderen relatief weinig last hebben van een COVID-19 infectie en vlot herstellen. Boven de 50 jaar is dat anders. Naarmate de patiënt ouder is, verhoogt de kans op het doormaken van een ernstige pneumonie, waarvoor eventueel ziekenhuisopname noodzakelijk kan zijn. Dus, plus-vijftigers moeten korter (telefonisch) opgevolgd worden dan jongere personen. De meest nauwkeurige parameters om een verslechtering van de situatie te onderkennen, is het optreden of verergeren van dyspnoe en een daling van de zuurstofsaturatie. Ook het verschijnen van ademhalingsgebonden thoracale pijn kan een teken zijn dat de pneumonie evolueert naar een ernstige fase.

Raadpleeg de actuele procedure op de website van Sciensano

Personeel in de gezondheidszorg

Indien de patiënt met een acute infectie van bovenste/onderste luchtwegen deel uitmaakt van het zorgpersoneel: arts, verpleegkundige, rusthuispersoneel in contact met de bewoners en paramedische beroepen in contact met risicogroepen  (bv. ademhalingskinesisten, ambulanciers…) :

Indien de zorgverlener symptomen vertoont van een acute infectie van de bovenste of onderste luchtwegen:

  • Afname van een staal voor de diagnose van COVID-19 via de huisarts indien deze beschikt over het nodige materiaal voor de afname en om zich te beschermen, of via de triagepost of (voor ziekenhuispersoneel) in het ziekenhuis;
  • In afwachting van het resultaat: thuisisolatie;
  • Bij een positief resultaat (bevestigd geval):
    1. Thuisisolatie is geïndiceerd voor een minimum van 7 dagen na aanvang van de symptomen EN tot ten minste 3 dagen zonder koorts EN met verbetering van de ademhalingssymptomen.
    2. Draag bij de terugkeer naar het werk te allen tijde een chirurgisch masker in de zorginstelling totdat de symptomen volledig zijn verdwenen EN ten minste 14 dagen na het optreden van de symptomen.
    3. voor het beheer van nauwe contacten in geval van positief resultaat: zie richtlijn hier.
  • Bij een negatief resultaat, kan het werk hernomen worden zodra de klinische toestand dat toelaat maar met het dragen van een chirurgisch masker tot volledig verdwijnen van symptomen

Het afnemen van een staal voor de diagnose van COVID-19 wordt niet aanbevolen bij asymptomatische personen (behalve in het kader van een klinische studie). Als een dergelijk staalafname niettemin gebeurd is, moeten volgende maatregelen genomen worden:

  • Asymptomatisch zorgpersoneel met een negatieve PCR test
    • De gewone activiteiten kunnen worden verder gezet, met toepassing van de maatregelen zoals beschreven in de procedures voor de instelling.
  • Asymptomatisch zorgpersoneel met een positieve PCR test
    • De persoon moet 7 dagen in thuisisolatie blijven vanaf de datum van staalname.
    • Indien de beschikbaarheid van personeel beperkt is, kan de persoon verder werken mits het dragen van een masker en een verscherpte handhygiëne, maar enkel op een COVID afdeling.
    • De gezondheidstoestand moet nauw opgevolgd worden (zelfmonitoring). Indien er symptomen van COVID-19 optreden gelden de maatregelen voor een symptomatische persoon.

Raadpleeg de actuele procedure op de website van Sciensano

Wetenschappelijke achtergrondinformatie

Het coronavirus COVID-19 is nieuw, maar wordt door de wetenschappelijke wereld op de voet gevolgd.

Alle huisartsen hebben gratis toegang op de Cebam Digital Library for Health (www.cdlh.be). Dynamed is in de digitale bibliotheek een Point-of-care bron die vergelijkbaar is met UpToDate en heel snel is in het updaten van informatie zoals Covid-19. Dynamed is nu ook geaccrediteerd door het Riziv.
In de Cebam Digital Library of Health is ook full text toegang tot The lancet, British Medical Journal, JAMA, New England Journal of Medicine, Cochrane Library, en nog veel meer.

O.a. volgende wetenschappelijke publicaties stellen hun content m.b.t. het coronavirus COVID-19 vrij ter beschikking:

Informatie voor de pers

Domus Medica heeft 3 huisartsen aangesteld om journalisten te woord te staan indien er vragen zijn. 

Gelieve onderstaand formulier in te vullen zodat één van die huisartsen u snel kan contacteren.

Ingezonden formulieren worden onmiddellijk opgevolgd.

Voor dringende vragen kan u ook terecht op het nr. 03/425.76.76.

Formulier