Op deze pagina vind je een overzicht van nuttige informatie, praktische handvatten en ondersteunende materialen rond valpreventie in de huisartsenpraktijk.
De inhoud werd samengesteld in samenwerking met het Expertisecentrum Val- en Fractuurpreventie Vlaanderen (EVV). EVV biedt wetenschappelijk onderbouwde informatie, advies en materialen om vallen en breuken bij ouderen te voorkomen. Ze ontwikkelen en verspreiden methodieken, ondersteunen de implementatie en disseminatie ervan en zorgen voor deskundigheidsbevordering.
Patiënten informeren
| Korte inhoud | Link om te downloaden |
Informatie over valangst Deze folder geeft informatie over valangst en tips om valangst te verminderen. | Download hier de folder over valangst |
Nagaan of iemand valangst heeft Deze flyer is gericht op thuiswonende ouderen en bevat een test waarmee je kan nagaan of iemand valangst heeft. | Download hier de flyer om valangst na te gaan |
Informatie voor ouderen om veilig in beweging te blijven Deze folder geeft tips aan ouderen om valincidenten te voorkomen en om actief te blijven op een veilige manier. | Download hier de folder over veilig in beweging blijven |
Informatie over de negatieve gevolgen van langdurig gebruik van slaap- of kalmeringsmiddelen Educatiebrochure Deze brochure informeert 65-plussers die een slaap- of kalmeringsmiddel gebruiken over de negatieve gevolgen van langdurig gebruik. Belangrijk: De brochure wordt best aangevraagd door een gezondheidswerker. Flyer Deze flyer informeert over het verhoogd risico op vallen bij het gebruik van slaappillen en geeft tips voor een gezonde nachtrust. | Download hier de brochure 'van slaappillen kan je vallen'
|
Informatie over veilig schoeisel Deze checklist geeft je meer informatie over veilig schoeisel. | Download hier de 'checklist veilig schoeisel' |
Informatie over een valvrij huis Deze checklist vestigt de aandacht op onveilige situaties en onveilig gedrag in de thuissituatie die aanleiding kunnen geven tot valpartijen. | Download hier de checklist voor een valvrij huis |
Het EVV ontwikkelde diverse kennisclips waarin meer informatie over verschillende valrisicofactoren wordt gegeven.
De kennisclips gaan over:
| Informatie op de webpagina | Link naar de webpagina |
| Tips en tricks wat de patiënt in een thuissetting zelf kan doen om een val te voorkomen. | EVV | Wat kan ik zelf doen? |
Hulpmiddelen voor de huisartsenpraktijk
Deze werkfiche helpt huisartsenpraktijken om valpreventie op een multifactoriele manier aan te pakken. Met de fiche breng je verschillende risicofactoren voor vallen systematisch in kaart.
Per risicofactor vind je praktische tips om deze te evalueren en, indien nodig, gepaste interventies op te starten. Zo ondersteunt de werkfiche je bij het herkennen van valrisico's en het nemen van gerichte preventieve maatregelen voor uw patiënt.
Wachtkamerschermen
Het EVV ontwikkelde verschillende visuele materialen over valpreventie die u eenvoudig kunt afspelen op een scherm in de wachtzaal. Zo informeert en sensibiliseert u patiënten over het voorkomen van valincidenten.
Raadpleeg en download hier de wachtkamerschermen
Affiches
Naast wachtkamerschermen zijn er ook heel wat affiches die diverse topics rond valpreventie in beeld brengen. Deze kan u afdrukken of bestellen en op een zichtbare plaats ophangen in uw huisartsenpraktijk.
Het EVV ontwikkelde ook twee evidence based richtlijnen rond valpreventie
Vlaamse richtlijn 'Valpreventie bij thuiswonende ouderen'
De Vlaamse richtlijn ‘Valpreventie bij thuiswonende ouderen' bundelt wetenschappelijk onderbouwde en praktijkgerichte adviezen om valrisico’s tijdig te herkennen en gericht aan te pakken. Met deze multidisciplinaire aanpak willen we valincidenten verminderen en ouderen helpen langer veilig en zelfstandig thuis te wonen.
Raadpleeg hier de richtlijn 'valpreventie bij thuiswonende ouderen'
Vlaamse richtlijn 'Valpreventie in woonzorgcentra'
De vernieuwde Vlaamse richtlijn Valpreventie in woonzorgcentra biedt zorgprofessionals een praktisch en wetenschappelijk onderbouwd kader om valincidenten te voorkomen. Daarnaast ondersteunt de richtlijn hen bij het herkennen, evalueren en aanpakken van risicofactoren die het valrisico verhogen.
Raadpleeg hier de richtlijn 'valpreventie in woonzorgcentra'
Het Expertisecentrum voor Valpreventie en -fracturen Vlaanderen (EVV) ontwikkelde naast bovenstaande praktische tools nog heel wat andere zaken die u kunnen helpen om meer in te zetten op valpreventie in de praktijk zoals evaluatietools en interventies om bepaalde risicofactoren aan te pakken.
Doorverwijzen en samenwerken
Vlaams Otago oefenprogramma
Het Vlaams Otago oefenprogramma is een individueel thuisoefenprogramma met oefeningen rond spierkracht, evenwicht en wandelen. Het helpt ouderen om hun valrisico te verminderen, hun mobiliteit te verbeteren en langer zelfstandig te blijven. De deelnemer wordt gedurende minstens 12 weken begeleid door een opgeleide instructeur.
Wie kan hieraan deelnemen?
Het programma is bedoeld voor thuiswonende ouderen die zelfstandig kunnen opstaan uit een stoel zonder armleuningen, instructies kunnen begrijpen en uitvoeren, en die minstens één van de volgende kenmerken hebben:
- een val in het afgelopen jaar,
- bezorgdheid om te vallen of
- een verminderd evenwicht en/of spierkracht.
Doorverwijzen naar een opgeleide instructeur
Verwijs uw patiënt door naar een opgeleide Otago-instructeur
Opleiding en navorming
| Opleiding | Inhoud | Link voor meer informatie |
| MFO Valpreventie | Deze MFO helpt artsen en apothekers om valrisico's bij thuiswonende ouderen vroegtijdig te herkennen en aan te pakken. Aan de hand van de Vlaamse richtlijn valpreventie leren deelnemers risicofactoren, waaronder medicatie, systematisch evalueren en aanpakken. Via een praktijkgerichte casus wordt ingezet op een optimale samenwerking tussen zorgverleners. Daarnaast maken deelnemers kennis met de STOPPFall-tool voor het afbouwen van valrisicovolle medicatie. | MFO | Valpreventie |
| 4-daagse opleiding Expert Valpreventie bij ouderen | De opleiding Expert Valpreventie bij Ouderen biedt zorgverleners evidence-based kennis en praktische vaardigheden om valpreventie bij oudere personen kwaliteitsvol te implementeren en te coördineren. Tijdens de interactieve en multidisciplinaire opleiding komen risicofactoren, screening, preventiestrategieën en praktijkgerichte casussen aan bod, zodat deelnemers de opgedane kennis onmiddellijk kunnen toepassen in hun eigen werkomgeving. Na afloop kunnen zij binnen hun organisatie een trekkende rol opnemen als aanspreekpunt voor valpreventie en aansluiten bij het Expertennetwerk Valpreventie | Opleiding Expert Valpreventie bij Ouderen | |
| Studiedag 4 februari 2027: Vrijheid en veiligheid? Valpreventie en vrijheidsbeperkende maatregelen in de praktijk | Deze studiedag belicht hoe zorgverleners een evenwicht kunnen vinden tussen de veiligheid van oudere personen en hun recht op autonomie en vrijheid. Deelnemers krijgen inzicht in de richtlijnen en wetgeving rond vrijheidsbeperkende maatregelen en leren welke alternatieven er zijn om valrisico's te beperken zonder onnodig in te grijpen in de bewegingsvrijheid van ouderen. Aan de hand van praktijkvoorbeelden en casussen uit verschillende zorgsettings worden concrete handvatten aangereikt voor een fixatiearm en kwaliteitsvol valpreventiebeleid. | Studiedag: Vrijheid en veiligheid? Valpreventie en vrijheidsbeperkende maatregelen in de praktijk | |
| E-learning Vlaamse richtlijn 'Valpreventie bij thuiswonende ouderen' | Valpreventie is een belangrijk onderdeel van kwaliteitsvolle zorg voor oudere personen. In slechts 15 minuten krijg je een helder en beknopt overzicht van de belangrijkste aspecten van valpreventie in de thuissituatie. We doorlopen samen de vier essentiële stappen van de multifactoriële aanpak. | E-learning Vlaamse richtlijn 'Valpreventie bij thuiswonende ouderen' | |
| E-learning Vlaamse richtlijn 'Valpreventie in woonzorgcentra' | Valpreventie is een belangrijk onderdeel van kwaliteitsvolle zorg voor oudere personen. In slechts 15 minuten krijg je een helder en beknopt overzicht van de belangrijkste aspecten van valpreventie in woonzorgcentra. We doorlopen samen de vier essentiële stappen van de multifactoriële aanpak. | E-learning Vlaamse richtlijn “Valpreventie in woonzorgcentra” | |