Hoewel veel Vlamingen de intentie hebben om gezond te eten, vormt de fysieke voedselomgeving vaak een drempel. Dat blijkt uit De Grote Voedselkaart, een burgerwetenschapsproject van Sciensano waarbij ruim 2.000 deelnemers het aanbod in hun eigen buurt evalueerden. Uit de resultaten komt naar voren dat gezonde opties volgens burgers niet altijd voldoende nabij, aantrekkelijk of betaalbaar zijn.
Bij het kiezen van een voedselpunt geeft bereikbaarheid de doorslag, nog vóór factoren als smaak, gemak of service. De voedingswaarde van het aanbod speelt bij die keuze een ondergeschikte rol. Waar initiatieven uit de korte keten als het meest gezond worden geëvalueerd, scoren fastfood- en afhaalzaken het laagst.
Deze uitkomsten sluiten aan bij eerdere analyses van Sciensano. Op basis van objectieve gegevens over voedselpunten concludeerde het instituut dat het voedselaanbod tussen 2008 en 2024 in het merendeel van de Vlaamse buurten ongezonder is geworden. Daarnaast werd eerder een verband vastgesteld tussen een grotere aanwezigheid van fastfoodrestaurants en gemakswinkels rond scholen en meer overgewicht bij kinderen.
In overleg met diverse betrokkenen zijn verschillende beleidsmaatregelen geformuleerd. Onder meer een verbod op reclame voor ongezonde voeding in de publieke ruimte, een groter gezond aanbod in supermarkten, gerichte educatie en een betere ondersteuning van de korte keten rekenen op breed draagvlak. De resultaten bieden handvatten voor het vormgeven van een lokaal en Vlaams gezondheidsbeleid.
Wim Torbeyns