De Belgische gezondheidszorg levert een onmisbare maatschappelijke bijdrage, maar gaat ook gepaard met een aanzienlijke milieu‑impact. Dat blijkt uit een nieuw rapport van het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE), dat voor het eerst de milieuduurzaamheid van het zorgsysteem in kaart brengt aan de hand van een reeks indicatoren. De sector is verantwoordelijk voor ongeveer 5% van de totale broeikasgasuitstoot in België, wat de noodzaak onderstreept om ook binnen de zorg actief werk te maken van verduurzaming.
Het KCE ontwikkelde een evaluatiekader met zeven thema’s en achttien indicatoren, waaronder uitstoot van broeikasgassen, energie‑ en gebouwenbeheer, medische producten met een hoge klimaatimpact, afval‑ en waterbeheer. Van de zestien indicatoren die al konden worden beoordeeld, staan er acht in het rood, slechts één in het groen, terwijl voor zeven indicatoren nog onvoldoende referentiepunten beschikbaar zijn. De resultaten zijn voorlopig en moeten voorzichtig worden geïnterpreteerd, maar ze wijzen wel op duidelijke werkpunten.
Een opvallend positief signaal is wel het relatief hoge gebruik van inhalatoren met een lage CO₂‑voetafdruk bij onderhoudsbehandelingen voor astma en COPD. Tegelijk toont het rapport dat de directe en indirecte uitstoot van de gezondheidszorg per inwoner hoger ligt dan het Europese gemiddelde. Vooral energiegebruik, transport en de productie van medische producten wegen zwaar door. Grote regionale verschillen, met hogere cijfers in Wallonië, vragen volgens de onderzoekers om verder onderzoek en betere gegevens.
Het KCE benadrukt dat milieuduurzaamheid in de zorg nauw samenhangt met doelmatig en gepast gebruik van zorg. Overconsumptie, onnodige ingrepen en vermijdbare neveneffecten vergroten niet alleen de zorglast, maar ook de ecologische voetafdruk. Verdere vooruitgang vergt daarom zowel betere data en beleidsmaatregelen als betrokkenheid van alle actoren in en rond de gezondheidszorg.
Wim Torbeyns
