Eind 2025 publiceerde de Interministeriële Conferentie Volksgezondheid (federale overheid en deelstaten) een expertnota over de hervorming van het Belgische ziekenhuislandschap. Op vraag van Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez bracht de Vlaamse Raad voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin (Vlaamse Raad WVG) hierover een advies uit, dat op 24 april 2026 werd goedgekeurd.
Domus Medica zetelt in de Vlaamse Raad WVG en werkte intensief mee aan dit advies om de huisartsenpraktijk en de brede eerste lijn expliciet te verankeren. Want een hervorming van het ziekenhuislandschap stopt niet aan de ziekenhuisdeur: kortere opnames, meer daghospitalisatie en meer ambulante zorg betekenen in de praktijk ook meer opvolging, nazorg en coördinatie in de eerste lijn. De volledige adviesnota kan je hier lezen.
Hieronder lichten we enkele elementen toe die voor huisartsen en huisartsenpraktijken bijzonder relevant zijn en die Domus Medica mee heeft kunnen verankeren in het advies. Dit is geen volledige samenvatting, maar wel een selectie van inhoud met directe impact op de eerste lijn.
Betere organisatie van spoedeisende zorg, niet alleen van de spoeddienst
In de expertnota wordt gesproken over de betere organisatie van de spoeddienst. Daarbij worden zes redenen opgesomd voor het oneigenlijke gebruik van de spoeddienst, waarbij in vijf gevallen (impliciet) naar de huisarts wordt verwezen.
Mede door input van Domus Medica wordt in het adviesnota het perspectief verbreed. De nadruk verschuift naar een meer geïntegreerde aanpak van spoedeisende zorg, met een betere afstemming tussen spoeddiensten, huisartsenwachtposten en de huisartsenpraktijk. Het doel is om patiënten op het juiste moment bij de juiste zorgverlener te brengen, en ook het oneigenlijk gebruik van de huisartsenwachtpost tegen te gaan. Hierbij wordt ook de idee van bindende triage naar voren geschoven in het advies.
Meer zorg buiten het ziekenhuis?
Dan ook structurele financiering en beleidsinspanningen in de eerstelijn
De adviesnota benoemt de verschuiving van zorg van binnen naar buiten de ziekenhuismuren als een positieve richting, op voorwaarde dat de eerste lijn die beweging ook effectief kan dragen. Domus Medica heeft daarom sterk ingezet op één randvoorwaarde: versterk de eerstelijnscapaciteit mee, anders verschuift de belasting zonder dat de zorg beter of toegankelijker wordt.
Concreet koppelt de adviesnota de hervorming aan structurele financiering en gerichte beleidsinspanningen voor de eerste lijn. Efficiëntere organisatie helpt, maar volstaat niet: er zijn bijkomende middelen nodig om extra opvolging, nazorg en ondersteuning duurzaam te organiseren. De hervorming vraagt dus een dubbele beweging: het ziekenhuislandschap hertekenen én geïntegreerde zorg in de eerste lijn versterken.
Samenwerking met de eerste lijn voor élk type ziekenhuizen
Het expertrapport schuift het Lokaal Medisch Centrum (LMC), één van de vier ziekenhuistypes, naar voren als een brug tussen de eerste en tweede lijn. Hoewel het expertrapport die samenwerking niet beperkt tot het LMC, wordt dit in het advies scherper geformuleerd. Domus Medica heeft erop aangedrongen dat samenwerking met huisartsen en partners in de eerste lijn niet uitsluitend bij één type ziekenhuis mag gebeuren. In de adviesnota is daarom expliciet verankerd dat samenwerking met de eerste lijn een prioritaire opdracht is voor elk ziekenhuistype, en dat transmuraal samenwerken structureel deel moet uitmaken van het volledige ziekenhuislandschap.
Overleg op mesoniveau, mét huisartsenkringen als actor
Domus Medica heeft in dit traject benadrukt dat samenwerking ook via regionale afspraken op mesoniveau moet gebeuren. Die afspraken moeten aansluiten bij de lokale zorgrealiteit en zorgen voor werkbare structuren tussen ziekenhuizen en de eerste lijn. In de adviesnota is daarom expliciet opgenomen dat ziekenhuizen op mesoniveau als structurele partner moeten samenwerken met eerstelijnsstructuren. Daarbij worden ook huisartsenkringen uitdrukkelijk genoemd als partner op het mesoniveau, iets dat niet gebeurd was zonder de medewerking van Domus Medica.
Naar een breder zorgmodel
In de adviesnota is, mede dankzij de inbreng van Domus Medica, opgenomen dat de hervorming niet alleen mag vertrekken van de huidige situatie of bestaande structuren, maar dat ze moet worden opgebouwd vanuit de zorgbehoeften van de bevolking in elke regio. Daarom schuift de nota een duidelijke richting naar voren: werken met populatiemanagement, zorgprognoses en geïntegreerde zorgstrategische planning, afgestemd op regionale realiteit. Zo kunnen zorgactoren binnen een logisch zorggebied samen verantwoordelijkheid opnemen om de zorg- en ondersteuningsnoden van die populatie binnen de dekking van hun gebied te beantwoorden en blinde vlekken te vermijden.
Voor de huisarts is dit belangrijk: het positioneert huisartspraktijken, huisartsenkringen en andere eerstelijnspartners als volwaardige mede-architecten van regionale afspraken, taakverdeling en samenwerking met de populatienoden als kompas.
Wat nu?
De adviesnota’s van de respectievelijke commissies van de verschillende beleidsniveaus (federaal en deelstaten) vormen de basis voor het verdere overleg binnen de interministeriële conferentie Volksgezondheid. Die gesprekken lopen momenteel nog: er zijn op dit moment nog geen definitieve beleidskeuzes gemaakt of besluiten genomen over de concrete uitwerking van de hervorming. Pas in een volgende fase zal duidelijk worden welke voorstellen effectief worden weerhouden, en wat er juist van het advies wordt meegenomen in het verdere verloop.
Alec De Cort
Expert Beleid
