Op deze pagina vind je een overzicht van nuttige informatie, praktische handvaten en ondersteunende materialen om als huisartsenpraktijk uw patiënten met overmatig alcoholgebruik en hun naasten te ondersteunen en begeleiden.
De inhoud werd samengesteld in samenwerking met het Vlaams expertisecentrum voor Alcohol en andere Drugs (VAD). VAD biedt betrouwbaar en onafhankelijk advies, informatie en materialen over alcohol, illegale drugs, psychofarmaca, gokken en gamen, en is de koepel van Vlaamse organisaties die rond deze thema's werken
Patiënten informeren
Hieronder vind je alle materialen of kanalen die u als huisartsenpraktijk kan gebruiken om uw patiënten te informeren over alcoholgebruik.
Folders en flyers
| Korte inhoud | Link om te downloaden |
Brochure met alle informatie over alcohol Deze brochure met productinformatie over alcohol is volledig op maat gemaakt voor personen die op een eenvoudige manier informatie willen over alcohol (mensen met een beperking, anders lerenden, mensen met een beperkte kennis van het Nederlands, …). Op een duidelijke manier worden alcohol, zijn werking, effecten, risico’s en wetgeving uitgelegd. | Download hier de brochure 'wat je moet weten over alcohol' |
Brochure voor personen die willen stoppen met drinken Deze brochure 'Stoppen met drank, drugs, pillen of gokken' biedt basisadvies en houvast voor wie wil stoppen met drank, drugs, pillen of gokken. | Download hier de brochure 'stoppen met drank, drugs, pillen of gokken' |
Folder voor 55-plussers over de effecten van alcohol op een veranderend lichaam Deze folder informeert 55-plussers op een visuele manier over de effecten van alcohol op een veranderend lichaam. Ze krijgen informatie over de voordelen van minder alcohol en de gevaarlijke cocktail van alcohol met medicijnen. Daarnaast krijgen ze concrete tips voor een glas minder, wordt de mythe doorprikt dat alcohol goed zou zijn voor het hart en krijgen ze een richtlijn om gezondheidsrisico’s te beperken. | Download hier de folder 'Langer gezond genieten' |
de druglijn
| Informatie op de webpagina | Link naar de webpagina |
Alles over alcohol:
| de druglijn | Alles over alcohol |
Test jezelf Hoe risicovol is mijn gebruik van alcohol? Hoe staat het met mijn kennis over alcohol? | de druglijn | Test jezelf - alcohol |
Online zelftool Wil je stoppen of minderen met alcohol? Dit programma helpt je stap voor stap. Gratis en anoniem. | de druglijn | Online zelftool |
Folders en flyers
| Korte inhoud | Link om te downloaden |
Brochure met alle informatie over alcohol Deze brochure met productinformatie over alcohol is volledig op maat gemaakt voor personen die op een eenvoudige manier informatie willen over alcohol (mensen met een beperking, anders lerenden, mensen met een beperkte kennis van het Nederlands, …). Op een duidelijke manier worden alcohol, zijn werking, effecten, risico’s en wetgeving uitgelegd. | Download hier de brochure 'wat je moet weten over alcohol' |
Brochure voor naasten die iemand willen ondersteunen bij het stoppen van drinken Je zoon, dochter, ouder, partner, broer, zus of vriend(in) wil stoppen. Hoe kan jij daarin bijstaan? Deze brochure van De Druglijn biedt basisadvies en houvast. Je ontdekt mogelijke sterktes, valkuilen en hulpbronnen waar je op kan inzetten. | Download hier de brochure 'Iemand steunen bij het stoppen met drank, drugs, pillen of gokken' |
de druglijn
| Informatie op de webpagina | Link naar de webpagina |
Alles over alcohol:
| de druglijn | Alles over alcohol |
| Informatiepagina voor partners van iemand die veel alcohol drinkt, gokt of drugs gebruikt. | de druglijn | Partners |
| Informatiepagina voor ouders van een kind die veel alcohol drinkt of drugs gebruikt. | de druglijn | Heeft je kind een probleem? |
| Informatiepagina voor kinderen van een ouder die veel alcohol drinkt of drugs gebruikt. | de druglijn | Als je vader of moeder gebruikt |
| Informatiepagina voor broers en zussen van iemand die veel alcohol drinkt of drugs gebruikt. | de druglijn | Broers en zussen |
| Informatiepagina voor grootouders van een gezin waarin een alcohol- of drugprobleem is. | de druglijn | Grootouders en kleinkinderen |
| Informatiepagina voor vrienden van iemand met een alcohol- of drugprobleem | de druglijn | Vrienden |
GRIP - Online zelfzorg voor naasten
GRIP is een gratis en anonieme online zelfzorgtool van de druglijn voor ouders, partners en kinderen van iemand met een alcohol-, drug- of gokprobleem. Via praktische oefeningen helpt GRIP om meer inzicht, veerkracht en houvast te krijgen in een moeilijke situatie.
Folders en flyers
| Korte inhoud | Link om te downloaden |
Brochure met alle informatie over alcohol Deze brochure met productinformatie over alcohol is volledig op maat gemaakt voor personen die op een eenvoudige manier informatie willen over alcohol (mensen met een beperking, anders lerenden, mensen met een beperkte kennis van het Nederlands, …). Op een duidelijke manier worden alcohol, zijn werking, effecten, risico’s en wetgeving uitgelegd. | Download hier de brochure 'wat je moet weten over alcohol' |
Informatie over stoppen met drinken voor, tijdens en de zwangerschap Folder Een folder met informatie en tips over alcohol, voor koppels met een kinderwens, die zwanger zijn, of in de borstvoedingsperiode zitten. Brochure Deze brochure geeft zwangere vrouwen en hun omgeving antwoord op de meest gestelde vragen over alcohol, tabak en drugs tijdens de zwangerschap. Mag ik af en toe nog een glaasje drinken als ik zwanger ben? Moet ik echt volledig stoppen met roken? Kan een joint kwaad tijdens de borstvoeding? Ik heb voor ik wist dat ik zwanger was af en toe cocaïne gebruikt, kan dit een invloed hebben op mijn kindje? | Download hier de folder 'Wat met alcohol voor, tijdens en na de zwangerschap?' Download hier de brochure 'Alcohol, tabak en drugs tijdens de zwangerschap' |
de druglijn
| Informatie op de webpagina | Link naar de webpagina |
| Alle informatie over alcohol, tabak, drugs of pillen tijdens de zwangerschap. | de druglijn | Alcohol, tabak, drugs of pillen tijdens de zwangerschap |
Wil je zwanger worden? Informatie over de invloed van alcohol, tabak en drugs op vruchtbaarheid. | de druglijn | Wil je zwanger worden? Invloed op vruchtbaarheid |
Wil je zwanger worden? Informatie voor mannen. | de druglijn | Wil je zwanger worden? Informatie voor mannen |
Wil je zwanger worden? Informatie voor vrouwen. | de druglijn | Wil je zwanger worden? Informatie voor vrouwen |
Ben je zwanger? Informatie over risico's van middelengebruik tijdens je zwangerschap. | de druglijn | Zwangerschap en middelen |
Ben je zwanger? De risico’s van alcohol en tabak tijdens de zwangerschap. | de druglijn | Zwangerschap en alcohol & tabak |
Ben je zwanger? De risico’s van geneesmiddelen tijdens de zwangerschap. | de druglijn | Zwangerschap en geneesmiddelen |
Ben je zwanger? De risico’s van cannabis en andere drugs tijdens de zwangerschap. | de druglijn | Zwangerschap en cannabis & andere drugs |
| Informatie over gebruik van middelen bij het geven van borstvoeding. | de druglijn | Borstvoeding en middelengebruik |
Sensibilisatiefilmpje
Folders en flyers
| Korte inhoud | Link om te downloaden |
Brochure met alle informatie over alcohol Deze brochure met productinformatie over alcohol is volledig op maat gemaakt voor personen die op een eenvoudige manier informatie willen over alcohol (mensen met een beperking, anders lerenden, mensen met een beperkte kennis van het Nederlands, …). Op een duidelijke manier worden alcohol, zijn werking, effecten, risico’s en wetgeving uitgelegd. | Download hier de brochure 'wat je moet weten over alcohol' |
Brochure voor naasten die iemand willen ondersteunen bij het stoppen van drinken Je zoon, dochter, ouder, partner, broer, zus of vriend(in) wil stoppen. Hoe kan jij daarin bijstaan? Deze brochure van De Druglijn biedt basisadvies en houvast. Je ontdekt mogelijke sterktes, valkuilen en hulpbronnen waar je op kan inzetten. | Download hier de brochure 'Iemand steunen bij het stoppen met drank, drugs, pillen of gokken' |
Doe-boekje voor kinderen jonger dan 14 jaar Met dit boekje kunnen kinderen van ouders met een alcoholprobleem tot 14 jaar aan de slag. Ze krijgen tips en tricks aangereikt om herkenbare gevoelens en situaties te plaatsen. De taal en de stijl maken dit boekje extra aantrekkelijk en werken drempelverlagend voor de kinderen om zelf de problemen aan te pakken. | Download hier het 'doe-boekje voor kinderen jonger dan 14 jaar' |
Doe-boekje voor kinderen ouder dan 14 jaar Dit infoboekje voor jongeren tussen 14 en 18 jaar van ouders met een alcoholprobleem bevat concrete tips, doe-opdrachten en antwoorden op vaak gestelde vragen. Het boekje ondersteunt en informeert de jongeren. Ze krijgen op een duidelijke en frisse manier antwoord op vragen als: ‘Wanneer is alcohol een probleem?’, ‘Hoe ga ik om met mijn gevoelens?’ en ‘Krijg ik later ook problemen met alcohol?’. Jongeren kunnen dit info- en doeboekje zelf gebruiken, maar het kan ook een handig instrument zijn voor eerstelijnswerkers en hulpverleners bij individuele begeleidingen. | Download hier het 'doe-boekje voor kinderen ouder dan 14 jaar' |
de druglijn
| Informatie op de webpagina | Link naar de webpagina |
| Informatiepagina voor kinderen van een ouder die veel alcohol drinkt of drugs gebruikt. | de druglijn | Als je vader of moeder gebruikt |
GRIP - Online zelfzorg voor naasten
GRIP is een gratis en anonieme online zelfzorgtool van de druglijn voor ouders, partners en kinderen van iemand met een alcohol-, drug- of gokprobleem. Via praktische oefeningen helpt GRIP om meer inzicht, veerkracht en houvast te krijgen in een moeilijke situatie. Deze online zelfzorgtool werd aangepast naar kinderen.
Hulpmiddelen voor de huisartsenpraktijk
Hieronder vind je alle ondersteuningsmaterialen of -kanalen die u als huisartsenpraktijk ondersteunen om uw patiëntenpopulatie te begeleiden en ondersteunen bij vragen, zorgen en noden rond alcohol.
de druglijn ontwikkelde heel wat affiches om te sensibiliseren rond alcoholgebruik. Deze kan u afdrukken en ophangen op een zichtbare plaats in uw huisartsenpraktijk. Daarnaast is het ook mogelijk om beelden te laten afspelen op een scherm in de wachtkamer.
Maak de druglijn bekend via de affiches
Download of bestel hier de affiches van de druglijn
Campagne 'is het altijd alcoholtijd?'
Deze preventiematerialen willen de vanzelfsprekendheid van alcohol in vraag stellen.
Raadpleeg en download hier de affiches en andere materialen van deze campagne
Tournée Minérale
Tournée Minérale is een jaarlijks intiatief waarbij mensen zich kunnen engageren om één maand, namelijk februari, geen alcohol te drinken. Zo ervaar je wat een maand zonder met je doet. Het is niet zozeer een kwestie van jezelf iets te ontzeggen: je wint er vooral bij.
Raadpleeg en download hier de materialen rond deze campagne
Me-ASSIST
Het Vlaams Expertisecentrum Alcohol en andere Drugs (VAD) ontwikkelde 'me-ASSIST', een online tool die u als hulpverlener kan gebruiken bij het screenen naar alcoholgebruik, alsook illegale drugs, tabak, gokken en medicatie. De oorspronkelijke ASSIST werd ontwikkeld door de Wereldgezondheidsorganisatie. De me-ASSIST biedt daarna ook geautomatiseerde versies van de screeningsinstrumenten AUDIT, CRAFFT en NODS-PERC.
Ga naar de online tool: me-ASSIST
Screeningtools voor volwassenen
| Tool | Te gebruiken voor | Link naar online tool |
| AUDIT | De AUDIT helpt je volwassenen te screenen op alcohol. Het instrument detecteert: laagrisicogebruik, riskant gebruik, schadelijk gebruik en mogelijke stoornissen in het gebruik van alcohol aan de hand van een getrapte lijst van 10 vragen. | Vul AUDIT online in via me-ASSIST |
| AUDIT-C | De eerste drie vragen van AUDIT bevragen de alcoholconsumptie, en noemt men de AUDIT-C. | Download de AUDIT-C op papier |
| ASSIST | De ASSIST helpt je om volwassenen te screenen op niet alleen alcohol, maar ook tabak, misbruik van psychoactieve medicatie en illegale drugs. Het instrument detecteert: laagrisicogebruik, riskant gebruik en mogelijke stoornissen aan de hand van 11 vragen. | Vul de ASSIST online in via me-ASSIST |
| Gezondheidsgids | De AUDIT werd ook verwerkt in onze Gezondheidsgids. | Bekijk hier hoe alcohol bevraagd wordt in de Gezondheidsgids |
Screeningtools voor adolescenten
| CRAFFT | De CRAFFT helpt je adolescenten te screenen op alcohol, misbruik van psychoactieve medicatie en illegale drugs aan de hand van max. 9 vragen. Het instrument detecteert: de procentuele kans op een DSM-5 stoornis. | Vul CRAFFT online in via me-ASSIT |
Het is belangrijk om de patiënt steeds goed te informeren zodat de patiënt een geïnformeerde keuze kan maken.
Als patiënt zich niet wil laten helpen, dan kan je enkel een korte interventie toepassen of kort advies geven.
Doe een kortdurende interventie van 3 tot 15 minuten. Je kan dit onmiddellijk doen, of in een volgende consultatie:
- Geef een kort advies, op een empathische en niet-veroordelende manier:
- Bespreek de persoonlijke risico’s van schadelijk gebruik
- Breng de nood aan verandering ter sprake
- Geef aan wat de aanvaardbare hoeveelheden alcohol kunnen zijn. (Max. 10 glazen/week, niet bingedrinken en ook dagen niet drinken)
- Laat weten dat het geven van dit kort advies in het (medisch) dossier wordt genoteerd.
- Geef een folder mee met advies op maat van de cliënt.
- Bevraag in een volgend consult of de cliënt iets deed met je advies.
- Als de patiënt niets deed met je advies, overweeg dan een doorverwijzing naar de eerstelijnspsycholoog.
Het Vlaams expertisecentrum voor Alcohol en andere Drugs (VAD) ontwikkelde een richtlijn rond alcoholgebruik. Alcohol drinken is een persoonlijke keuze. Voor mensen die ervoor kiezen om alcohol te drinken, biedt deze richtlijn praktische handvatten om bewuste keuzes te maken over wanneer, hoe vaak en hoeveel alcohol ze drinken. De aanbevelingen helpen om de risico's van alcoholgebruik voor de gezondheid zoveel mogelijk te beperken.
Raadpleeg en download hier de richtlijn over alcoholgebruik
Doorverwijzen en samenwerken
Doorverwijsgids naar hulpverlening
Het Vlaamse expertisecentrum voor Alcohol en andere Drugs (VAD) ontwikkelde een online tool voor hulpverleners waarbij je makkelijk zicht hebt op het hulpverleningsaanbod (ambulant en residentieel) rond alcoholgebruik in de buurt.
Opleiding en navorming
| Opleiding | Inhoud | Link voor meer informatie |
| E-learning 'Alcohol, laten we we erover praten' | FOD Volksgezondheid ontwikkelde een e-learning 'Alcohol, laten we erover praten'. De e-learning behandelt volgende thema's:
| E-learning | Alcohol, laten we erover praten |
| Online vorming 'Productinfo: alcohol' | VAD ontwikkelde een online vorming waarin besproken wordt wat alcohol juist is, welke effecten het heeft op het lichaam en op de hersenen. Er wordt dieper ingegaan op de risico’s, we staan stil bij de vraag ‘hoeveel is te veel?’ en belichten ook het omgaan met problemen. Ten slotte wordt belicht wat de Belgische wet zegt over alcohol. | Online vorming 'Productinfo: alcohol' |
| Online vorming 'interventies bij middelengebruik' | VAD ontwikkelde een online vorming waarin je zicht krijgt op de aanpak van middelengebruik, gamen en gokken via preventie, vroeginterventie en hulpverlening in Vlaanderen. Je leert wat de visie en doelstellingen zijn. Daarnaast krijg je beter zicht op wat de aanpak in de praktijk inhoudt. | Online vorming 'interventies bij middelengebruik' |
| Online vorming 'motiverende gespreksvoering' | VAD ontwikkelde een online vorming waarin je kennis maakt met Motiverende gespreksvoering. Je krijgt meer inzicht in wat maakt dat mensen veranderen en wat motiverende gespreksvoering tot een effectieve gespreksstijl bij verandering maakt. | Online vorming 'Motiverende gespreksvoering' |
Vormingen en studiedagen georganiseer door VADHet Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs (VAD) organiseren heel wat vormingen en studiedagen rond het thema alcohol en specifieke thema's hierbinnen. Neem zeker een kijkje op hun website.
|