Op deze pagina vind je nuttige informatie, praktische tools en ondersteunende materialen om u als huisartsenpraktijk patiënten te informeren en te ondersteunen bij het bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker. Je vindt er ook meer informatie over de rol van de huisartsenpraktijk binnen het bevolkingsonderzoek.
De inhoud werd samengesteld in samenwerking met het Centrum voor Kankeropsoring in Vlaanderen (CvKO). Ze zijn verantwoordelijk voor de uitvoering en de coördinatie van deze bevolkingsonderzoeken die georganiseerd worden door de Vlaamse overheid.
Kernbegrippen
| Kernbegrip | Toelichting |
| FAP | Familiaire adenomateuze polyposis Het is een erfelijke aandoening die voornamelijk de dikke darm aantast (colon en rectum). Personen met deze aandoening ontwikkelen op jonge leeftijd, vanaf ze 10 jaar zijn, honderden poliepen over heel de dikke darm. Deze poliepen kunnen evolueren tot darmkanker. Het risico dat uit zo’n poliep darmkanker ontstaat, neemt toe met de leeftijd en het aantal poliepen (FAPA, z.d.). |
| FIT+ | Dit is een positieve Fecal Immunochemical Test, met andere woorden waarbij bloed gevonden werd in de ontlasting. Dit vereist verdere opvolging en/of onderzoek. |
| FOB | Fecaal Occult Bloed FOB-tests sporen dus occult of onzichtbaar bloed op in de stoelgang. Er zijn twee hoofdtypes: immunochemische (iFOB of FIT) en guaiac-test (gFOB). |
Patiënten informeren
Hieronder vind je alle materialen of kanalen die u als huisartsenpraktijk kan gebruiken om uw patiënten te informeren over het bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker.
Informatiefolder bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker
Deze folder geeft op een beknopte manier informatie over het Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker en een antwoord op vaak veel gestelde vragen. Je vindt er nuttige informatie in over het verloop, de kostprijs, de voor- en nadelen en het resultaat. Deze folder wordt ook meegestuurd met de uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek.
Je kan deze folder meegeven na een gesprek, een activiteit of een infosessie waar het bevolkingsonderzoek aan bod kwam.
Download hier de folder bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker
Bestel hier gratis de folder bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker
Overzicht verloop bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker
Ontdek in dit overzicht stap voor stap hoe het bevolkingsonderzoek naar dikkedarmkanker precies verloopt.
Download hier het overzicht verloop bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker
Gebruiksaanwijzing stoelgangtest
In de gebruiksaanwijzing stoelgangtest wordt stap voor stap uitgelegd hoe de stoelgangtest uitgevoerd moet worden.
- Wat is dikkedarmkanker? - CvKO | Wat is dikkedarmkanker?
- Hoe wordt dikkedarmkanker opgespoord? - CvKO | Opsporing dikkedarmkanker
- Wat doet het labo met jouw stoelgangstaal? Wat doet CvKO met jouw stoelgangstaal? - CvKO | Wat gebeurt er met het stoelgangstaal?
- Verloop bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker - CvKO | Verloop bevolkingsonderzoek stap per stap
Wist je dat de website van CvKO in 11 verschillende talen bestaat?
Link naar website: Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker | Dikkedarmkanker
Hoe neem je een staal af van jouw stoelgang? - CvKO | Filmpje stoelgangstaal afnemen
Hulpmiddelen voor de huisartsenpraktijk
Hieronder vind je alle ondersteuningsmaterialen of -kanalen die u als huisartsenpraktijk ondersteunen om uw patiëntenpopulatie te informeren over, begeleiden en opvolgen bij het bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker
Het Centrum voor Kankeropsporing (CvKO) ontwikkelde een affiche over het bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker. Deze kan u afdrukken of bestellen en ophangen op een zichtbare plaats in uw huisartsenpraktijk.
Bestel hier gratis het affiche over het bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker
Het CvKO ontwikkelde een animatiefilmpje over het bevolkingsonderzoek dikkedarmkankerscreening dat u eenvoudig kunt afspelen op een scherm in de wachtzaal.
Bijna 1 op 4 personen uit de doelgroep nam nog nooit deel aan het bevolkingsonderzoek. Daarom ontvangt u sinds 2024 jaarlijks in maart via uw eHealthBox een rapport met uw GMD-patiënten die niet deelnemen aan de screening.
Het rapport bevat patiënten die minstens twee opeenvolgende uitnodigingen niet beantwoordden. Sinds dit jaar worden ook instappers opgenomen: personen die hun eerste uitnodiging ontvingen maar niet deelnamen. Per patiënt vindt u onder andere:
- de datum van de laatste uitnodiging
- de datum van de e-melding na drie opeenvolgende niet-deelnames
Opgelet: controleer of uw eHealthBox correct geconfigureerd is. Anders ontvangt u dit rapport en andere communicatie over de bevolkingsonderzoeken niet.
Gebruik dit rapport voor proactieve zorg
Dit rapport helpt u niet-deelnemende patiënten te identificeren. Gebruik dit rapport om dit onderwerp in uw planning op te nemen bij deze patiënten en dit te bespreken met hen wanneer ze op consultatie komen. Daarnaast kunt u deze patiënten actief uitnodigen, informeren en ondersteunen bij de screening.
Sinds 2024 ontvangt u jaarlijks in maart via uw eHealthBox een rapport met een overzicht van uw GMD-patiënten met een positief stoelgangonderzoek (FIT+) waarbij geen of een onvolledige opvolging werd geregistreerd.
Het rapport bevat:
- het aantal patiënten met een FIT+ en hun opvolgingsgraad binnen uw praktijk
- een vergelijking met uw eerstelijnszone, provincie en Vlaanderen
- een overzicht van patiënten zonder of met onvolledige follow-up
Opgelet: controleer of uw eHealthBox correct geconfigureerd is. Anders ontvangt u dit rapport en andere communicatie over de bevolkingsonderzoeken niet.
Correcte follow-up na een FIT+
- Volledige of virtuele coloscopie, of een diagnose van darmkanker binnen 12 maanden.
Geen correcte follow-up
- Geen coloscopie binnen 12 maanden
- een onvolledige coloscopie binnen 12 maanden
- een coloscopie die pas na 12 maanden plaatsvond.
Hou er rekening mee dat er enige vertraging zit op de gegevens in het rapport. Mogelijk beschikt u zelf al over recentere informatie.
Gebruik dit rapport voor proactieve zorg
Met dit rapport kunt u uw patiënten zonder (correcte follow-up) eenvoudig identificeren. Enkel u als huisarts kunt de inschatting maken of er voor die patiënt eventueel nog actie ondernomen moet worden. Deze patiënten kan u contacteren, informeren over het resultaat en het vervolgonderzoek, en een coloscopie inplannen.
CvKO | Informatiepagina jaarlijks geen of incorrecte follow-up na afwijkende stoelgangtest
Sinds 2024 ontvangen huisartsenpraktijken jaarlijks een overzicht van patiënten die niet deelnemen aan het Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker. Wanneer u deze patiënten motiveert om deel te nemen, kan u gratis een nieuwe stoelgangtest laten versturen met een uitnodigingsbrief die zowel door het CvKO als door uzelf als huisarts wordt ondertekend.
Belangrijk: een persoonlijke aanbeveling door de huisarts of een medewerker uit de praktijk vergroot de kans op deelname aanzienlijk. Daarom wordt gevraagd om de patiënt vooraf kort aan te moedigen om deel te nemen.
Hoe vraagt u een nieuwe stoelgangtest aan?
- Voor meerdere patiënten: bezorg via eHealthBox of Zivver een lijst van gemotiveerde niet-deelnemers aan het CvKO (referentienummer 0870354868).
- Voor één of enkele patiënten: vraag eenvoudig een nieuwe stoelgangtest aan via een beveiligd eHealthbericht vanuit het EMD, of telefonisch via het gratis nummer 0800 60 160.
- Verstuur geen patiëntgegevens via e-mail.
De patiënt ontvangt de nieuwe stoelgangtest bij zich thuis doorgaans binnen 3 à 4 weken.
Vind hier alle informatie over het bestellen van afnamekit voor een patiënt
Opleiding en navorming
| Opleiding | Inhoud | Link voor meer informatie |
| E-learning bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker | Deze e-learning geeft u een zicht op de incidentie van dikkedarmkanker in België en Vlaanderen. Na de e-learning kent u de belangrijkste risicofactoren voor het ontwikkelen van dikkedarmkanker, kunt u correct het risico inschatten en zo het correcte medische beleid voeren. Accreditering voorzien Doelgroep: arts, HAIO | E-learning dikkedarmkankerscreening |
| Opname webinars | De opleiding Expert Valpreventie bij Ouderen biedt zorgverleners evidence-based kennis en praktische vaardigheden om valpreventie bij oudere personen kwaliteitsvol te implementeren en te coördineren. Tijdens de interactieve en multidisciplinaire opleiding komen risicofactoren, screening, preventiestrategieën en praktijkgerichte casussen aan bod, zodat deelnemers de opgedane kennis onmiddellijk kunnen toepassen in hun eigen werkomgeving. Na afloop kunnen zij binnen hun organisatie een trekkende rol opnemen als aanspreekpunt voor valpreventie en aansluiten bij het Expertennetwerk Valpreventie | Opname webinars bevolkinsonderzoek dikkedarmkanker |
Informatie per thema of doelgroep
Commerciële zelftesten dikkedarmkanker: hoe ga ik hiermee om als huisarts(enpraktijk)?
Naast de FIT-test van het Bevolkingsonderzoek zijn er ook zelftesten verkrijgbaar in apotheken en winkels. Deze testen sporen bloed in de stoelgang op, maar gebruiken andere grenswaarden dan de FIT-test van het Bevolkingsonderzoek.
CvKO en het Departement Zorg raden het gebruik van deze zelftesten af, omdat:
- het gebruik en de resultaten niet worden geregistreerd
- er geen onafhankelijke kwaliteitscontrole of monitoring gebeurt
- er onvoldoende gegevens beschikbaar zijn over de betrouwbaarheid en effectiviteit bij de doelgroep
- een afwijkend resultaat mogelijk niet correct wordt opgevolgd doordat de arts niet op de hoogte is van de test
Daarnaast kunnen zelftesten de kwaliteit van het Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker ondermijnen. Zo bestaat het risico dat afwijkende resultaten niet correct worden opgevolgd, deelnemers uit het bevolkingsonderzoek wegvallen en de opvolging van screenings minder goed verloopt.
Meer informatie vindt u op de webpagina van CvKO over de commerciële zelftest dikkedarmkanker.
Mensen met erfelijke darmaandoening
FAPA is een wetenschappelijke vereniging die werd opgericht om artsen te helpen bij het informeren van hun polyposepatiënten en hun families over de risico’s, de screeningsmogelijkheden en de behandelingen die mogelijk zijn. De informatie van het register laat clinici, wetenschappers en epidemiologen toe FAP-families beter op te volgen, te begeleiden en te behandelen.
Kanker voorkomen
Kom op tegen Kanker ontwikkelde een informatiepagina waarop heel wat informatie rond het voorkomen van kanker. Je kunt niet vermijden dat je mogelijk kanker krijgt, maar je kunt wel een en ander doen om het risico op de ziekte te verkleinen.
Raadpleeg hier de webpagina Kom op tegen Kanker | Kanker voorkomen