Vandaag is het de Internationale Dag van de Huisarts. WONCA (de Wereldorganisatie van Huisartsen) plaatste die in het teken van Artificiële Intelligentie (AI). Sta me toe dat deze grijze maar nog geen 50-jarige huisarts toch even reflecteert over wat was en probeert vooruit te blikken naar wat komt… AI lijkt het nieuwe buzzwoord. Maar brengt het me ook echt vooruit in wat ik graag doe: bij de mensen zijn, hun verhalen horen en voorzichtig helpen hun gezondheid in eigen regie te houden?
De tijd van de dinosaurussen
Twintig jaar geleden werd ik huisarts… Het was een tijd waarin we in het curriculum niet spraken over chronische zorg. Computers hadden net hun weg gevonden naar de praktijken, maar dienden vooral voor het inlezen van de laboresultaten en brieven. Laat staan dat we laptops meenamen op huisbezoek. In de praktijk stond nog een faxtoestel en dankzij de gsm (geen smartphone) konden we de vaste lijn van de telefoon doorschakelen zodat we niet meer helemaal aan ons toestel (of aan de meewerkende echtgenote van mijn collega) gebonden waren. Mijn zonen, geboren in diezelfde periode, maken me erop attent dat er toen wellicht ook nog dinosaurussen rondliepen.
De tijden veranderden razendsnel. Het was niet evident om een weg te vinden in al die nieuwe ontwikkelingen en eruit te halen wat nodig was om onze veranderende populatie en ons beroep zo goed mogelijk te ondersteunen. Vaak haalden de technologie en de administratie ons weg van wat er echt toe deed: de mens voor ons met een hulpvraag voor wie ik ‘OOS’end’ (Online-On-the-Spot) een antwoord zocht, verstopt achter mijn scherm. Het meten van de kwaliteit van mijn zorg moest ik manueel overbrengen naar Excel om vervolgens de analyses te maken, in de hoop dat ik tussen de digitale en geschreven dossiers de juiste informatie vond.
Uren werden gespendeerd aan het uitrekenen van de omzet door het manueel natellen van de getuigschriften voor verstrekte hulp. We verloren de tijd met onze patiënten. Ik trachtte het allemaal in de juiste richting te dirigeren, maar vaak produceerde mijn orkest van digitalisering en nieuwe zorgvormen eerder een wansmakelijke kakafonie van klanken waar je geen samenhang in kon ontdekken.
Technologie als bondgenoot
Vandaag analyseert mijn software mijn patiëntenpopulatie, berekent of ik over het algemeen pakweg diabetes of nierinsufficiëntie goed behandel, en geeft me grafieken voor mijn patiënten met de evoluties van elke parameter die ik maar wil. Mijn getuigschriften voor verstrekte hulp werden gedigitaliseerd en de printer is herleid naar één voor negen kabinetten. De bomen zijn ons dankbaar. Patiënten maken inmiddels voor het grootste deel online afspraken en vinden dankzij Gezondheid en Wetenschap en Thuisarts.nl de meest relevante informatie. Diezelfde informatie vind ik, naast mijn bredere databank, terug via de Evidence Linker in mijn medisch dossier die mij moeiteloos leidt naar de meest up-to-date versie van een richtlijn.
Voor de vele mensen die onze taal niet machtig zijn, vertaalt Google Translate volledige webpagina’s en reik ik hen de QR-code aan zodat ze het thuis nog eens kunnen nalezen en opzoeken. De nieuwste spraaktechnologie zorgt ervoor dat mijn consultaties mooi in mijn medisch dossier belanden. De AI achter de schermen schikt die zelfs op de juiste manier weg, zodat een ander AI-gestuurd programma ervoor zorgt dat de verwijsbrief die ik maak de relevante informatie bevat voor de zorgverlener die mee zal zorgen voor de mens die mijn hulp komt vragen.
Ik zie mijn patiënten terug. Ik heb tijd om te luisteren. Toegegeven, een grote equipe achter de schermen die mij ondersteunt in heel wat administratie en de zoektocht naar de juiste AI-tools om mijn leven eenvoudiger te maken, zit daar ook voor iets tussen. Maar toch. Ik zie veel beter de focus van wat de mensen bezighoudt en hoe ik daarmee om kan gaan. Omdat mijn handen niet meer voor alles verbonden zijn aan mijn toetsenbord, kan ik ze terug uitreiken naar mensen die een helpende hand vragen op hun pad. De digitale facturatie en het proces maken boekhoudtijd vrij voor zorg, voor mijn gezin of even me-time. De kwaliteit van mijn werk én mijn leven ging er gigantisch op vooruit.
Ik ben Domus Medica dankbaar dat ze helpt mijn interesse in mensen weer tot een échte inter-esse te maken. Twintig jaar Domus Medica toont een tastbaar verschil op het terrein. Met diezelfde gedrevenheid kijken we naar de toekomst. In lijn met WONCA pleiten we voor technologie die veilig, ethisch en transparant is. Digitale innovatie moet gedreven worden door de noden van artsen en patiënten, niet door het aanbod van de markt. AI mag geen barrière zijn, maar moet een hulpmiddel zijn dat huisarts en patiënt dichter bij elkaar brengt.
Het mooiste beroep ter wereld
Terwijl ik dit schrijf, luister ik naar Maria Zaitseva en haar moeder, die tijdens de Koningin Elizabethwedstrijd een gesprek voeren via cello en piano. En ik besef dat ik in mijn consultaties terug dezelfde dialoog vind met mijn patiënten. Zij, op hun cello, proberen in een niet aflatende stroom van klanken duidelijk te maken waar ze nood hebben aan meer ondersteuning. Mijn piano zoekt de juiste toetsen om hen de ondersteuning te geven, en van de solo een duet te maken. Waar nodig begeleiden we, waar mogelijk speelt de cello alleen de hoofdrol. De Sonate in d van Claude Debussy klinkt ook terug in mijn consultaties. En ik geniet met volle teugen van de muziek, maar ook en vooral van het mooiste beroep ter wereld: huisarts zijn.
Na de dinosaurussen uit 2006 en de digitale fichebakken ertussen, geeft AI ons onze mensen terug. Ik wens jullie de mooiste klanken in jullie werk vandaag op onze feestdag en laat je leiden door de toekomst…
Maaike Van Overloop
Voorzitter Domus Medica