Dit themadossier biedt alle essentiële, wetenschappelijk onderbouwde info, patiëntmateriaal en praktijktools over dikkedarmkankerscreening en uw rol als huisartsenpraktijk.
In Vlaanderen is het Centrum voor Kankersopsporing (CvKO) verantwoordelijk voor de bevolkingsonderzoeken naar kanker, dus ook voor dikkedarmkankerscreening. CvKO informeert de doelgroep over het onderzoek, en nodigt de doelgroep uit voor een gratis stoelgangtest. CvKO bundelt alle (praktische) informatie en tools rond dikkedarmkankerscreening op hun website. |
Informatie voor huisartsenpraktijken
Wanneer een patiënt in aanmerking komt voor de dikkedarmkankerscreening of vragen heeft, informeer hen over:
- Wat het bevolkingsonderzoek inhoudt
- Waarom deelname belangrijk is
- De voor- en nadelen
- Het verloop van het onderzoek
Op die manier kan de patiënt een geïnformeerde keuze maken rond deelname aan het bevolkingsonderzoek.
Ondersteunende webpagina's om uw patiënt te informeren:
- CvKO | Wat is het bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker?
- CvKO | Waarom deelnemen?
- CVKO | Wat zijn de voordelen van deelname?
- CVKO | Wat zijn de nadelen van deelname?
- CVKO | Instructiefilmpje: hoe deelnemen en staalafname doen?
- CVKO | Welke resultaten zijn mogelijk?
- CVKO | Hoe ontvang ik het resultaat?
Ondersteunende folders die u kan afdrukken en meegeven:
24,1% van de doelgroep heeft nog nooit deelgenomen aan de screening (CvKO et al., 202). Sinds 2024 ontvangt u als, huisarts elk jaar in maart een rapport via uw e-Healthbox met een overzicht van uw GMD-patiënten die niet deelnemen.
Let op: is uw eHealthbox niet in orde, dan ontvangt u deze rapporten, en alle andere communicatie omtrent de Bevolkingsonderzoeken niet.
Dit rapport geeft een overzicht van uw GMD-patiënten die minstens twee opeenvolgende uitnodigingen voor het Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker niet beantwoordden. Nieuw dit jaar is dat ook de instappers werden toegevoegd (personen die eerste keer uitnodiging ontvingen en niet-deelnamen). Het bevat:
- Datum van laatste uitnodiging
- Datum van e-melding bij aangepaste brief zonder FIT (na 3 opeenvolgende niet-deelnames)
Gebruik dit rapport voor proactieve zorg
Dit rapport helpt u niet-deelnemende patiënten te identificeren. Gebruik dit rapport om dit onderwerp in uw planning op te nemen bij deze patiënten en dit te bespreken met hen wanneer ze op consultatie komen. Daarnaast kunt u deze patiënten actief uitnodigen, informeren en ondersteunen bij de screening.
Sinds 2024 ontvangt u als, huisarts elk jaar in maart een rapport via uw e-Healthbox met een overzicht van uw GMD-patiënten die een FIT+ hadden en waarbij geen of een onvolledige opvolging plaatsvond.
Let op: is uw eHealthbox niet in orde, dan ontvangt u deze rapporten, en alle andere communicatie omtrent de Bevolkingsonderzoeken niet.
Dit rapport geeft een overzicht van:
- Aantal patiënten met een FIT+ en hun opvolgingsgraad binnen de huisartsenpraktijk
- Vergelijking met ELZ, provincie en Vlaanderen
Belangrijk:
- Dit rapport bevat enkel gegevens van patiënten zonder of met onvolledige follow-up. U kunt nagaan of verdere actie nodig is.
- Er is een vertraging in de gegevens, dus u beschikt mogelijk over recentere informatie.
Correcte follow-up na FIT+:
✔️ Volledige of virtuele coloscopie of diagnose darmkanker binnen 12 maanden
Incorrecte follow-up in dit rapport:
❌ Geen follow-up coloscopie binnen 12 maanden
❌ Onvolledige follow-up coloscopie binnen 12 maanden
❌ Volledige follow-up coloscopie ná 12 maanden
Gebruik dit follow-up rapport voor proactieve zorg
Met dit rapport kunt u uw patiënten zonder (correcte follow-up) eenvoudig identificeren. Enkel u als huisarts kunt de inschatting maken of er voor die patiënt eventueel nog actie ondernomen moet worden. Deze patiënten kan u contacteren, informeren over het resultaat en het vervolgonderzoek, en een coloscopie inplannen.
Huisartsen kunnen gratis een staalafnamekit aanvragen voor patiënten die in aanmerking komen voor het bevolkingsonderzoek naar dikkedarmkanker, vooral voor wie moeilijk bereikbaar is of extra ondersteuning nodig heeft.
Drie manieren om dit aan te vragen
Via een beveiligd eHealthbericht vanuit het EMD naar CvKO (Referentienummer: 0870354868)
OF
Maak een automatisch formulier aan in uw EMD. Handleiding CareConnect
OF
- Telefonisch via 0800 160 60 (gratis)
Let op: Via info@bevolkingsonderzoek.be is het niet veilig om rijksregisternummers en andere persoonlijke informatie van uw patiënten te delen.
Levering
Binnen 2 à 3 weken, rechtsreeks bij de patiënt
Vind hier alle informatie over het bestellen van afnamekit voor een patiënt
De steekkaart dikkedarmkankerscreening is een handige tool waar aan de hand van een beslisboom het risico op darmkanker correct kan worden ingeschat.
FAPA is een wetenschappelijke vereniging die werd opgericht om artsen te helpen bij het informeren van hun polyposepatiënten en hun families over de risico’s, de screeningsmogelijkheden en de behandelingen die mogelijk zijn. De informatie van het register laat clinici, wetenschappers en epidemiologen toe FAP-families beter op te volgen, te begeleiden en te behandelen.
De Gezondheidsgids, het praktijkinstrument van Domus Medica voor een individueel preventieplan lijnt de doelgroepen voor colorectale kankerscreening af en begeleidt u bij het beoordelen van het risico en het te voeren beleid.
Informatie voor patiënten
Website CvKO | Informatie over het bevolkingsonderzoek
De website van CvKO over het bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker bevat alle informatie over bevolkingsonderzoek en hoe een patiënt kan deelnemen.
Website Stop Darmkanker | Informatie over vroegtijdige opsporing van darmkanker
De vzw "Stop Darmkanker" geeft info over het belang van vroegtijdige opsporing.
Informatiefolders over darmkanker
Thuisarts.nl: begrijpelijke patiëntenfolders met betrekking tot darmkanker
Wist je dat de website van CvKO in 11 verschillende talen beschikbaar is?
Link naar website: Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker | Dikkedarmkanker
Opleiding en navorming
E-learning
Deze e-learning geeft u een zicht op de incidentie van dikkedarmkanker in België en Vlaanderen. Na de e-learning kent u de belangrijkste risicofactoren voor het ontwikkelen van dikkedarmkanker, kunt u correct het risico inschatten en zo het correcte medisch beleid voeren.
Verder beschikt u over de nodige informatie om de voor- en nadelen van de screening met uw patiënt te bespreken zodat deze een geïnformeerde keuze kan maken.
Accreditering: 0,5CP
Duur: 30min
Advies zelftesten kopen via apotheek, winkels of internet
In apotheken waren al zelftesten beschikbaar (bv. Fec-o-test, Veroval, Mytest), en nu ook in verschillende winkels zoals Kruidvat en Colruyt. Deze testen tonen thuis bloed in de stoelgang aan, vergelijkbaar met een zwangerschapstest. Ze hanteren echter andere grenswaarden dan de FIT-test uit het Bevolkingsonderzoek (50 ng/ml).
CvKO/Departement Zorg raden deze testen af omwille van onderstaande redenen:
Geen registratie: Geen enkele stap, van aankoop tot opvolging, wordt geregistreerd.
Geen kwaliteitscontrole: Er is geen bewaking of monitoring van betrouwbaarheid en effectiviteit.
Gebrek aan data: Aangezien elke registratie ontbreekt, zijn er geen gegevens meetbaar over o.a. kwaliteit, sensitiviteit, specificiteit, intervalkankers, e.d. in onze doelgroep. De gegevens die beschikbaar zijn, zijn de gegevens van de producent zelf (proefpersonen in labosetting), en gelden dus niet voor onze doelgroep. Het is dus moeilijk om daar uitspraken over te doen.
Geen garantie op opvolging: De (huis)arts is vaak niet op de hoogte van het gebruik. Mogelijks is er hierdoor geen correcte opvogling na een afwijkende test.
De zelftest kan de kwaliteit van het Bevolkingsonderzoek Dikkedarmkanker nadelig beïnvloeden:
- Incorrect gebruik van zelftest na afwijkende FIT uit BVO DDK waardoor er mogelijk kankers gemist worden (of andersom: na afwijkend zelftest wachten op test uit BVO in hoop dat die negatief is).
- Verlies aan deelnemers terwijl zelftest niet in totale dekkingsgraad wordt geregistreerd.
- Parallel systeem naast BVO verstoort de werking met uitsluitingslijsten.
- Mogelijk geen correcte opvolging na afwijkende zelftest.
CvKO heeft ook deze FAQ op website staan: Ga naar de FAQ-pagina over zelftesten.
Wil je meer weten over de zelftesten?
CvKO heeft een infosheet over de zelftesten voor de vroegtijdige opsporing van dikkedarmkanker. Deze infosheet geeft u meer informatie over de effectiviteit, kwaliteitswaarborging, monitoring, voor- en nadelen, enzovoort.
Raadpleeg hier de infosheet over zelftesten voor vroegtijdige opsporing van darmkanker: