1 op 5 mensen met diabetes heeft geen aangepast rijbewijs

In België zijn er ongeveer 1 miljoen personen met diabetes. Ze zijn wettelijk verplicht hun rijbewijs elke 5 jaar te vernieuwen na een medisch onderzoek. Uit een bevraging door de Diabetes Liga, Association du Diabète en Vias institute bij meer dan 1100 personen met diabetes blijkt dat 1 op 5 niet over zo’n aangepast rijbewijs beschikt. Daardoor rijden ze zonder geldig rijbewijs. Bij een ongeval kan dat mogelijk grote gevolgen hebben. De resultaten tonen aan dat velen onbewust zonder een aangepast rijbewijs rijden en dat er nood is aan betere informatie over de regelgeving rond rijden met diabetes. Daarom starten de 3 organisaties nu een sensibiliseringscampagne gericht op mensen met diabetes én zorgverleners.

Om na te gaan in welke mate personen met diabetes op de hoogte zijn van de regelgeving rond het aangepast rijbewijs bij diabetes en hoe ze voorzorgen nemen voor en tijdens het autorijden werd een online bevraging opgezet door de Diabetes Liga, Association du Diabète en Vias institute. In totaal vulden 1136 personen met diabetes (en een rijbewijs) deze enquête in.

1 op 5 heeft geen aangepast rijbewijs

Bijna 8 op de 10 (78%) van de ondervraagde mensen met diabetes beschikt over een aangepast rijbewijs. Dit betekent ook dat 22% niet in orde is met deze verplichting. Wie zonder aangepast rijbewijs rijdt, beschikt juridisch gezien niet over een geldig rijbewijs. Dat kan leiden tot een boete en kan gevolgen hebben bij een ongeval, zelfs wanneer dit geen verband houdt met diabetes. Ook de tussenkomst van de autoverzekering kan hierdoor in het gedrang komen.

De groep die rijdt zonder aangepast rijbewijs doet dat vaak onbewust. Diabetes Liga en Association du Diabète merken dat heel wat mensen met diabetes onvoldoende op de hoogte zijn van de regels rond rijgeschiktheid. Sommigen weten niet dat hun rijbewijs regelmatig vernieuwd moet worden, anderen ontdekken pas jaren na hun diagnose dat zij een aangepast rijbewijs moeten aanvragen. Zeker bij een diagnose diabetes krijgen mensen veel informatie te verwerken, waardoor deze regelgeving soms onder de radar blijft.

18% weet niet dat een aangepast nodig is voor alle diabetespatiënten

Een gebrek aan kennis over de regels speelt dus zeker mee. Zo denkt 18% van de ondervraagden dat een aangepast rijbewijs voor mensen met diabetes niet nodig is. 27% meent dat dit enkel geldt voor bepaalde types diabetes, vanaf een bepaalde leeftijd of enkel bij complicaties.

43% denkt dat er geen gevolgen zijn als je geen aangepast rijbewijs hebt. 40% weet correct dat men bij een ongeval mogelijk niet verzekerd is wanneer men niet in orde is met de regelgeving. 17% denkt zelfs nooit verzekerd te zijn!

Wat zegt de wet?

De wet schrijft nochtans van zodra de diagnose diabetes wordt gesteld, je wettelijk verplicht bent om binnen de 4 werkdagen een aangepast rijbewijs aan te vragen. Dit geldt voor elke persoon met diabetes, ongeacht de behandeling of het type diabetes (dus ook voor voorlopige rijbewijzen). Professionele bestuurders moeten elk 3 jaar hun rijbewijs laten vernieuwen, andere bestuurders elke 5 jaar.

Personen met diabetes moeten dit zelf in de gaten houden en na een bezoek aan hun huisarts of endocrinoloog met een ingevuld rijgeschiktheidsattest zich aanmelden bij de gemeente. Professionele bestuurders met diabetes krijgen van hun huisarts of endocrinoloog een rijgeschiktheidsadvies, op basis waarvan de arbeidsgeneesheer een rijgeschiktheidsattest aflevert. Enkel bij complexe situaties zal er doorverwezen worden naar het CARA, het rijgeschiktheidscentrum van Vias institute. Daar kan dan na een multidisciplinair onderzoek ook al dan niet een rijgeschiktheidsattest afgeleverd worden.

Waarom is een aangepast rijbewijs nodig?

Europese regels bepalen dat personen met diabetes een aangepast rijbewijs nodig hebben. Zo worden ze op regelmatige tijdstippen aan een medische controle onderworpen die specifiek aandacht heeft voor het veilig kunnen besturen van een voertuig. Als je diabetes hebt, kunnen de bloedglucosewaarden immers schommelen en dat kan potentieel gevaarlijk zijn achter het stuur.

Personen met diabetescomplicaties zoals problemen aan de ogen, hart- en vaatziekten of zenuwschade moeten extra alert zijn. Ook een hypoglycemie (ook wel “hypo” genoemd), wanneer je bloedsuikerspiegel te laag is, kan impact hebben op je rijprestaties. Mogelijke symptomen zijn beven, zweten, bleek worden, licht gevoel in het hoofd, hongergevoel, hartkloppingen. Tijdens een autorit kan een hypo zich onder andere uiten in: moeilijker op je rijstrook kunnen blijven, verkeerstekens over het hoofd zien, een richtingaanwijzer laattijdig opmerken.

1 op 5 is bezorgd over een hypo

1 op 5 (19%) is bezorgd over een hypo- of hyperglycemie tijdens het rijden. 64% is daar zelden of nooit bezorgd over. De bezorgdheden hangen samen met het type diabetes, de behandeling en de duur van de aandoening.

Bijna 1 op 2 neemt snelle suikers mee

Het is belangrijk om een hypo te voorkomen achter het stuur. Mensen met diabetes beschikken vandaag over hulpmiddelen om hun bloedglucosewaarden op te volgen. Continue glucosemonitoring, alarmsystemen en optimale behandelingen helpen om risico's tijdens het rijden beter te voorkomen.

Om de kans op een hypo te verkleinen, nemen veel personen met diabetes voorzorgen. Zo neemt 1 op 3 (36%) tijdens het rijden steeds snelle suikers mee. En 1 op 5 (18%) controleert regelmatig de bloedsuikerspiegel. 1 op 4 (25%) neemt regelmatig een pauze. De meeste respondenten geven aan verschillende voorzorgsmaatregelen te nemen voor en tijdens het rijden.

Conclusie

Deze enquête toont aan dat er nog een grote kloof is tussen wat de wetgever voorschrijft en wat mensen met diabetes in de praktijk weten of doen. Op die manier rijdt een grote groep van mensen met diabetes, vaak onbewust, rond op een manier die potentieel zware gevolgen kan hebben.

Diabetes Liga roept mensen met diabetes op om hun rijbewijs tijdig te controleren en vragen hierover te bespreken met hun huisarts, endocrinoloog of diabeteseducator. Ook het behandelend team kan een belangrijke rol spelen om die kennis rond de juiste regelgeving te vergroten zowel bij de diagnose van diabetes én telkens wanneer een verlenging van het rijbewijs nodig is.