De tweede Preventiebarometer van Sciensano, in opdracht van de Vlaamse overheid, bevestigt dat roken een hardnekkig gezondheidsprobleem blijft in Vlaanderen. Het aandeel rokers stagneert, maar de sociale kloof is uitgesproken: mensen die financieel moeilijk rondkomen roken aanzienlijk vaker en ondervinden meer gezondheidsrisico’s dan hogeropgeleiden. Stoppen met roken blijkt voor veel rokers bovendien steeds moeilijker.
Uit de resultaten blijkt dat slechts een minderheid van de rokers in de komende twaalf maanden een volledige rookstop overweegt. Eerdere mislukte stoppogingen en nicotineafhankelijkheid vormen belangrijke drempels. Tegelijk stoppen de meeste (ex-)rokers nog altijd zonder professionele ondersteuning, terwijl bewezen effectieve methoden de slaagkans nochtans verhogen. Dit wijst op een blijvende nood aan betere begeleiding en toegankelijke rookstopzorg, ook in de huisartsenpraktijk.
Een opvallende bevinding is de beperkte kennis over de e‑sigaret als rookstophulpmiddel. Slechts één op vijf Vlamingen denkt dat de e‑sigaret kan helpen bij stoppen met roken, ondanks een toenemende wetenschappelijke onderbouwing voor gebruik bij volwassen rokers, bij voorkeur onder begeleiding. Tegelijk leven er hardnekkige misvattingen over de schadelijkheid van vapen, terwijl langdurig gebruik expliciet wordt afgeraden. Duidelijke, genuanceerde communicatie blijft daarom essentieel.
De Preventiebarometer onderstreept tot slot het belang van het actief stimuleren van meerdere stoppogingen, vooral bij kwetsbare groepen. Meer aandacht voor psychosociale factoren, steun vanuit de omgeving en een breed gedragen rookstopcampagne kunnen bijdragen aan het terugdringen van tabaksgerelateerde gezondheidsongelijkheden.
Wim Torbeyns