Vertrekpunt

Jaarlijks wordt door middel van een sensitieve zoekstrategie in Medline en de Cochrane Library gezocht naar publicaties in verband met de sleutelboodschappen van aanbevelingen.
Volgens de opvolgingsprocedure van de aanbevelingen is het naast deze jaarlijkse update nodig om een volledige herziening te doen na vijf jaar. Dit gebeurt overeenkomstig de procedures voor de samenstelling van de auteursgroep, literatuuronderzoek, toetsing bij experts en huisartsen, consensusvergaderingen en validering.

Vergelijking guidelines

De eerste stap in het zoeken naar literatuur is de vergelijking van bestaande richtlijnen over het onderwerp en van de commentaren op de oorspronkelijke studies, meta-analyses en systematische reviews die over het onderwerp zijn verschenen.

Voor de aanbeveling over het gebruik van het polysaccharidepneumokokkenvaccin bij volwassenen werden verschillende aanbevelingen en commentaren gevonden. Er werd gezocht via de website van het Project Farmaka en van ‘National Guidelines Clearinghouse’. Onder andere de richtlijn van de Hoge Gezondheidsraad, ‘Centers for Disease Controle and Prevention’, ‘Canadian Medical Association’, SIGN en ‘Australian Prescriber’ bespreken dit onderwerp. Commentaren werden gevonden in:

  • Govaerts F. Pneumokokkenvaccinatie in de huisartspraktijk. Huisarts Nu (Minerva) 1999;28:244-7.
  • van Driel M. Pneumokokkenvaccinatie. Huisarts Nu (Minerva) 2000;29:366-9.
  • Clinical Evidence 2002;8:1546-57.
  • Revue Prescrire 1997;17(176).
  • Revue Prescrire 1999;19(201).
  • berichten VRGT 1999;9(1).
  • Folia pharmacotherapeutica, juni 2001
  • Folia pharmacotherapeutica, augustus 2003
  • Geneesmiddelenbrief 1997;4(1).

Aanvullend literatuuronderzoek

Na vergelijking van de bestaande richtlijnen werd in de literatuur gezocht naar de tot op heden gepubliceerde originele onderzoeken en meta-analyses over de effectiviteit van het vaccin in risicogroepen. De volgende medische databanken werden geconsulteerd: Pubmed, Cochrane library, SumSearch in de periode oktober november 2003 met de trefwoorden “Pneumococcal Vaccine” AND “Clinical Trial” AND “RCT” AND “Practice Guideline”, met als limiet “review na 1995”. Na de eerste zoektocht kwamen er nog twee publicaties bij die relevant bleken voor het onderwerp, namelijk één meta-analyse en één grote cohortstudie. Over het bereiken van de doelgroepen wordt verwezen naar de tekst en bijbehorende literatuur en zoekstrategie van de aanbeveling Preventie van influenza (56).

Toetsing

Na het lezen van de literatuur op basis van controlelijsten voor kritisch lezen werd de eerste tekst geschreven en besproken met de coauteurs. De eerste bespreking vond plaats op 20 januari 2004. Dit gebeurde nog eens in de stuurgroep Aanbevelingen van de Wetenschappelijke Vereniging van Vlaamse Huisartsen op 29 januari 2004. De opmerkingen werden in de tekst verwerkt.

Vervolgens kregen de experts de tekst doorgestuurd voor toetsing. Deze toetsing maakte deel uit van die voor de aanbeveling Preventie van influenza (57). Tijdens een consensusvergadering op 6 juli 2004 werden de opmerkingen van de experts besproken, en werd de tekst daarna op een aantal punten aangepast (58). De experts werden op de hoogte gebracht van de manier waarop en de mate waarin hun opmerkingen in de aanbevelingstekst werden verwerkt.

In de verschillende consensusvergaderingen bleek er onzekerheid te bestaan over de mate waarin huisartsen specifieke taken uit de aanbeveling daadwerkelijk in de praktijk zouden brengen. De belangrijkste vragen die naar voor kwamen, werden meegenomen in de toetsing door huisartsen.

Een algemene vraag via e-mail aan LOK-groepen om de tekst te bespreken, leverde geen respons op. De integrale tekst en een viertal specifieke vragen (vragenlijst) werden daarom aan 37 geïnteresseerde huisartsen aangeboden. De vragenlijst zelf werd op 7 september 2004 besproken. We verwerkten zestien ingevulde antwoordformulieren. Zelfs hierna bleef er grote onduidelijkheid bestaan over één kwestie: de uitvoerbaarheid van de aanbeveling door artsen die geen computerdossier gebruiken. Dit knelpunt werd kort besproken op een navormingsavond. Op basis van de antwoorden werd de tekst verder genuanceerd.

Op 18 november 2004 gaf de stuurgroep Aanbevelingen zijn goedkeuring om de aanbeveling ter validatie voor te leggen aan CEBAM. Tezelfdertijd werd ze ter bespreking ingediend bij de redactie van Huisarts Nu.

Auteurs en experts

De auteurs van deze aanbeveling zijn: dr. Nathalie Van de Vyver (wetenschappelijk medewerker van de Wetenschap-pelijke Vereniging van Vlaamse Huisartsen, themaverantwoordelijke vaccinaties), dr. Frans Govaerts (eerste auteur van de aanbeveling Preventie van Influenza) en dr. Ann Pilaet (verantwoordelijke van het praktijkproject Pneumo-kokkenvaccinatie).

De betrokken experts waren: prof. dr. W. Peetermans (Kliniekhoofd Dienst Interne geneeskunde, Universitair Ziekenhuis Gasthuisberg), prof. dr. K. Hoppenbrouwers (Hoofddocent Faculteit Geneeskunde, departement Maat-schappelijke gezondheidszorg, Katholieke Universiteit Leuven), dr. K. De Schrijver (Provinciale Gezondheidsin-spectie Antwerpen), prof. J. Verhaegen (Pneumokokken Referentielabo, Universitair Ziekenhuis Gasthuisberg) en prof. R. Peleman (Hoofdarts Universitair Ziekenhuis Gent).

De experts en auteurs hebben geen banden met de farmaceutische industrie of met andere belangengroepen.

Deze aanbeveling werd ontwikkeld met steun van de Vlaamse Gemeenschap. Deze heeft op geen enkele manier getracht invloed uit te oefenen op de inhoud van de aanbeveling.

Opmerkingen of vragen met betrekking tot deze aanbeveling kunnen worden gericht aan de Stuurgroep Aanbevelingen van de Wetenschappelijke Vereniging van Vlaamse Huisartsen, Cil Leytens, Sint-Hubertusstraat 58, 2600 Berchem-Antwerpen, Tel.: 03 281 16 16, Fax: 03 218 51 84, E-mail: cil.leytens@wvvh.be

Deze aanbeveling kwam tot stand onder de coördinatie van de stuurgroep Aanbevelingen van de Wetenschappelijke Vereniging van Vlaamse Huisartsen (prof. dr. Paul Van Royen, dr. An De Sutter, dr. Jan Michels, dr. Samuel Coenen, dr. Lieve Peremans, dr. Hilde Philips, dr. Frans Govaerts, dr. Nathalie Van de Vyver en Cil Leytens) en met de steun van Vlaamse Gemeenschap.