INLEIDING THEMA - DE SOCIALE GEZONDHEIDSKLOOF AANPAKKEN: een kwestie van maatschappelijke keuzes en ook vanuit de huisartsenpraktijk
Prof. dr. Sara Willems
Sara Willems zorgt voor de rode draad tussen de voordrachten van de andere sprekers en brengt een analyse hoe sociale verschillen in de gezondheid op verschillende niveaus kunnen worden aangepakt. Ze zoomt hierbij in op het belang van een intersectorale aanpak van sociale ongelijkheid in gezondheid, het belang van het hanteren van een levensloopperspectief en op aandachtspunten in de organisatie van de gezondheidszorg.
In de namiddag gaat Sara Willems in op de vraag hoe de individuele huisartspraktijk en de individuele hulpverlener kan bijdragen tot het verkleinen van de sociale gezondheidskloof. Ze doet dit met resultaten uit eigen onderzoek en met voorbeelden uit de huisartspraktijk.

HET TIJDPERK VAN DE ONGELIJKHEID
Prof. dr. Ive Marx
Thomas Piketty maakt furore met een boek waarin hij stelt dat onze samenlevingen onherroepelijk ongelijker worden. Veel ongelijker. De topverdieners en de topvermogen zullen erop vooruit gaan, de rest van ons zal ter plaats blijven trappelen (in het beste geval). Piketty is niet de eerste die een toekomst voorspelt met meer ongelijkheid. Er heerst een algemene perceptie dat economische globalisering en technologische vooruitgang de ongelijkheid doen toenemen. Maar is dat zo? Neemt ongelijkheid echt toe? En moeten we ons daar dan zorgen over maken?

ARM MAAKT ZIEK MAAKT ARM - Het korte en dure leven van mensen in armoede
Prof. Ides Nicaise
Ons land heeft één van de meest toegankelijke stelsels van gezondheidszorg, maar paradoxaal genoeg zijn de ongelijkheden inzake gezondheid hier ook uitzonderlijk hoog. Het zijn vooral de leefomstandigheden die armen ziek maken, niet alleen fysiek maar ook psychisch. Ouderen, thuislozen en migranten zijn de belangrijkste risicogroepen. Verzorging wordt vaak uitgesteld omwille van financiële drempels, ontoereikende kennis, en de complexiteit van het aanbod. De armsten voelen zich door zorgverstrekkers ook vaak onbegrepen en geculpabiliseerd. Er is ook een risico van medicalisering van de armoede. Wanneer sociale diensten met mensen in armoede geen raad meer weten, zijn pillen soms de laatste remedie. Hoe doorbreken we die vicieuze cirkels?

ACHTER HET GELAAT VAN ARMOEDE
Ann-Sophie Hofman
‘Armoede is als een parasiet, je draagt ze overal mee en je kunt ze niet van je afschudden.’
‘Als mensen ons letterlijk aanstaren (…)  dan is mijn antwoord: ‘wij zijn geen buitenaardse wezens, wij komen niet van een andere planeet. We zijn mensen van vlees en bloed, ook al zijn we arm.’
Samenlevingsopbouw Gent werkt ruim 30 jaar met mensen in armoede. Aan de hand van getuigenissen en praktijkvoorbeelden (met focus op gezondheid) krijgt het publiek een inkijk in de complexe wereld van armoede en de oplossingen die mensen in armoede zelf naar voor schuiven. Want: ‘Wie kan beter weten wat de minderbedeelden nodig hebben of willen dan zij die er in leven?’
 
DE ROL VAN DE HUISARTS IN DE PREVENTIE VAN DE SOCIALE GEZONDHEIDSKLOOF BIJ KINDEREN
Dr. Louis Ferrant
Degenen die het eerst en het hardst getroffen worden door de sociale gezondheidskloof zijn de kinderen. Zij ondergaan niet alleen de gevolgen van de armoede tijdens hun jeugd, hun toekomst wordt er ook door gedetermineerd. Om hierin verandering te brengen moet men op verschillende vlakken ingrijpen: socio-economisch, via het onderwijs, sociale integratie, huisvesting,... Heeft de huisarts hier nog een rol van betekenis te spelen? Aan de hand van een initiatief als het Huis der Gezinnen in Kuregem Anderlecht zal aangetoond worden hoe een aanpak die begint bij de begeleiding van kwetsbare zwangeren en verder gezet wordt in oudergroepen rond opvoeding, voeding en taal de toekomst van kansarme kinderen positief kan beïnvloeden.

EEN HAALBAAR ZORGMODEL VOOR DE MINDERBEGOEDE PATIËNT EN DE GEMEENSCHAP
Prof. dr. Mineke Viaene
Federaal zijn de laatste twee jaar al stappen genomen om belangrijke doelen van de wijkgezondheidscentra te generaliseren over alle eerstelijnspraktijken. Door het invoeren van het Globaal Medisch Dossier (GMD), de mogelijkheid van een derdebetalersregeling in de eerste lijn en door het OMNIO-statuut in te voeren, is de directe medische kost voor grote groepen in onze maatschappij al wat verminderd.
Het model dat in deze voordracht wordt behandeld is gebaseerd op het ontschotten van de grote spelers in welzijn (OCMW Stad) en in zorg (de eerstelijnsgeneeskunde) op lokaal niveau. Hiermee worden 4 doelen beoogd:

  1. een vroegtijdigere detectie van gezondheids-, sociale en financiële problemen in de volledige populatie met de mogelijkheid van een warme overdracht naar betrokken welzijnsdiensten
  2. het toegankelijk en betaalbaar houden van dezelfde zorg voor iedereen (geen aparte systemen),
  3. hogere slaagkansen van de leerwerknemer- en
  4. het verminderen van de werklast van de huisarts doordat hij/zij de sociale problemen in warme overdracht kan delegeren.