Klik op de titel voor meer informatie.

Zaterdagochtend 5 oktober 2013 (09.00-13.00 u.)
09.00 u. Onthaal
09.30 u.

Inleiding
Magda Wijns - Huisarts, voorzitter werkgroep MPW

09.45 u.

Eenzaamheid heeft vele namen
Guido Vanheeswijck - Hoogleraar (Universiteit Antwerpen en KU Leuven)
pdfpresentatie635.7 KB

10.30 u.

Your body knows who you know: de relatie tussen sociaal kapitaal en welzijn
Sara Willems - Prof. dr., promotor onderzoeksgroep Equity in Health Care aan de vakgroep Huisartsgeneeskunde en Eerstelijnsgezondheidszorg (Universiteit Gent), voorzitter Wijkgezondheidscentrum Watersportbaan Gent
pdfpresentatie650.08 KB

11.15 u. Koffiepauze
11.45 u.

Eenzaamheid: genetisch bepaald?
Eeske van Roekel - MSc.
pdfpresentatie1009 KB

12.30 u. Vraagstelling
13.00 u. Lunch en uitwaaitijd
Zaterdagnamiddag 5 oktober 2013 (14.30-18.00 u.)
14.30 u. Jan Van Assche en Herman Kuppers, leden van de werkgroep MPW
14.45 u.

The Chicken’s Appeal
Koen Vanmechelen - Kunstenaar, eredoctor (Universiteit Hasselt)
pdfpresentatie5.9 MB

15.30 u.

Het land van melk en honing: migratie en eenzaamheid
Rita Vanobberghen - Huisarts
pdfpresentatie18.1 MB

16.15 u. Koffiepauze
17.00 u.

Zij die lezen mogen eenzaam wezen … en de anderen?
Kaat Ponnet - Kinder- en jeugdpsychiater, relatie-, familie- en systeempsychotherapeut
pdfpresentatie1.54 MB

17.45 u. Vraagstelling
Zondagochtend 6 oktober 2013 (08.45-13.00 u.)
08.30 u. Onthaal
08.45 u. Inleiding

Jan Van Assche en Herman Kuppers - Huisartsen, leden van de werkgroep MPW

09.00 u.

De zoektocht naar eenzaamheid in de kunst: een aporie?
Dimitri Goossens - Doctorandus in de kunstfilosofie (VUB), leraar geschiedenis en esthetica (College Essen)
pdfpresentatie1.52 MB

09.45 u.

Spiritualiteit in de gezondheidszorg
Mieke Vermandere - Huisarts, wetenschappelijk medewerker (ACHG Leuven)
pdfpresentatie1.42 MB

10.30 u.

Koffiepauze

11.00 u.

De bevoorrechte  getuige van de eenzaamheid, van voor de wieg tot na het graf
Pat Wyffels - Huisarts in Halle-Zoersel, soms schrijver van verhalen

11.45 u.

Rode draad
Herman Kuppers - Huisarts, lid van de werkgroep MPW

12.15 u. Slotpanel
12.45 u. Besluiten
13.00 u. Aperitief met slotlunch

inschrijven


Zaterdagochtend 5 oktober 2013

09.45 - 10.30 uur
Eenzaamheid heeft vele namen
Guido Vanheeswijck - Hoogleraar (Universiteit Antwerpen en KU Leuven)

Eenzaamheid is van alle tijden. Alle mensen kennen het gevoel van eenzaamheid. En toch wordt eenzaamheid anders beleefd in verschillende culturen en in verschillende periodes.
Deze lezing zoomt in op de evolutie van de beleving van eenzaamheid in de westerse cultuur. Ook in onze cultuur zijn er diverse manieren (geweest) om eenzaamheid te beleven. Ooit was er de eenzaamheid van de kluizenaar, vandaag is er de 'eenzaamheid van de priemgetallen' (titel van een recent boek en film). Wat is er in onze cultuur met eenzaamheid gebeurd?

10.30 - 11.15 uur
Your body knows who you know: de relatie tussen sociaal kapitaal en welzijn
Sara Willems - Prof. dr., promotor onderzoeksgroep Equity in Health Care aan de vakgroep Huisartsgeneeskunde en Eerstelijnsgezondheidszorg (Universiteit Gent), voorzitter Wijkgezondheidscentrum Watersportbaan Gent

Eerstelijnsgezondheidswerkers ervaren dagelijks dat de sociale context van hun patiënten een belangrijke rol speelt. Dat het sociaal netwerk van mensen een invloed heeft op hun gezondheid is al in de negentiende eeuw beschreven. Sinds de jaren tachtig echter is het ruimere concept ‘sociaal kapitaal’ bezig aan een opmars in wetenschappelijk onderzoek en (inter)nationale beleidsdocumenten.
Deze presentatie gaat dieper in op de relatie tussen sociaal kapitaal en gezondheid op basis van cijfermateriaal uit België en Gent. Hierbij is ruimte voor een afzonderlijke analyse van de invloed van sociaal kapitaal voor verschillende sociale groepen en wordt stilgestaan bij het belang van lokale gemeenschappen of buurten. Verder wordt een kritische reflectie gemaakt over de zin en het belang van deze studies voor de huisartsenpraktijk.

Interessante weblinks en boeken:

  • http://socialcapital.wordpress.com/category/health/ 
Informele en toegankelijke informatie over sociaal kapitaal/sociale relaties en gezondheid.
  • Putnam R: Bowling alone. The collaps and revival of American community. New York: Simon & Shuster; 2000
Een klassieker onder de literatuur over sociaal kapitaal.
  • De Silva MJ, McKenzie K, Harpham T, Huttly SRA: Social capital and mental illness: a systematic review. Journal of epidemiology and community health 2005;59(8):619-627.
Derose KP, Varda DM: Social capital and health care access: a systematic review. Medical Care Research and Review 2009;66(3):272-306.
Twee interessante papers over de link tussen sociaal kapitaal en gezondheid(szorg).
  • Poortinga W: Social relations or social capital? Individual and community health effects of bonding social capital. Social Science & Medicine 2006;63(1):255-270.
Over de vraag waar het verschil ligt tussen sociaal kapitaal en sociale relaties.

11.45 - 12.30 uur
Eenzaamheid: genetisch bepaald?
Eeske van Roekel - MSc.

Eenzaamheid is een veel voorkomend fenomeen in alle leeftijdsfasen. Eenzaamheid wordt gedefinieerd als de negatieve gevoelens die ontstaan als gevolg van een ervaren discrepantie tussen het bestaande en gewenste sociale netwerk. Intuïtief lijkt eenzaamheid een sociaal fenomeen, maar onderzoek heeft laten zien dat zowel voorspellers als gevolgen van eenzaamheid van biologische aard kunnen zijn.
In deze voordracht wordt onderzoek naar de genetische oorsprong van eenzaamheid besproken. Daarnaast wordt ingegaan op de gezondheidsproblemen die kunnen ontstaan als gevolg van chronische eenzaamheid.

Zaterdagnamiddag 5 oktober 2013

14.45 - 15.30 uur
Zij die lezen mogen eenzaam wezen … en de anderen?
Kaat Ponnet - Kinder- en jeugdpsychiater, relatie-, familie- en systeempsychotherapeut

De sociaal-emotionele ontwikkeling bij kinderen en jongeren wordt belicht zowel vanuit ontwikkelingspsychologisch perspectief als vanuit hechtingsperspectief. Duurzaamheid, verbondenheid en beschikbaarheid (kenmerkend voor een veilige hechting) zijn immers factoren waardoor een kind ervaart wat vertrouwen is en wat het is je te kunnen toevertrouwen aan een ander. Risicofactoren, protectieve factoren evenals culturele en tijdsinvloeden komen aan bod. Naast kindsfactoren spelen ook omgevingsfactoren een rol (systemische invalshoek).
Vervolgens wordt eenzaamheid bij kinderen als probleem doorheen een circulaire bril bekeken: eenzaamheid als risicofactor voor het tot ontwikkeling komen van een psychiatrische stoornis en eenzaamheid als symptoom en/of gevolg van een psychiatrische stoornis. Als uitgebreidere voorbeelden worden depressie en verlieservaringen bij kinderen (familielid in gevangenis) besproken.

15.30 - 16.15 uur
Het land van melk en honing: migratie en eenzaamheid
Rita Vanobberghen - Huisarts

Ooit kwamen ze naar hier om te werken, hun kinderen een betere toekomst te geven en nu moeten ze opboksen tegen een maatschappij die hen de schuld geeft van alles wat mis gaat. Terugkeren is dikwijls geen optie. Eenzaamheid bij migranten uit zich in verschillende ziektebeelden en daar moeten we als huisarts alert voor blijven.

17.00 – 17.45 uur
The Chicken’s Appeal
Koen Vanmechelen - Kunstenaar, eredoctor (Universiteit Hasselt)


Koen Vanmechelen is als conceptueel kunstenaar vooral bekend van zijn Cosmopolitan Chicken Project (CCP). Een wereldwijd artistiek kruisingsproject met nationale kippenrassen waarin biologische en culturele diversiteit centraal staan. Met het CCP plaatst de kunstenaar kunst categoriek waar het hoort, nl. middenin de maatschappij, tussen mensen en steeds toegewijd.
De kunstenaar over eenzaamheid: ‘Hechting, gemeenschapszin, solidariteit en engagement zijn de tools om weerwerk te bieden aan het gevoel van zinloosheid en andere destructieve elementen. Kunst kan daarin een rol spelen en zelfs leiden tot een humanere samenleving. Met mijn werk wil ik de dialoog op gang brengen: dualiteit is het grootste geheim van de evolutie en strijd tegen eenzaamheid, je bestaat maar door de ander.’

Zondagochtend 6 oktober 2013

09.00 - 09.45 uur
De zoektocht naar eenzaamheid in de kunst : een aporie?
Dimitri Goossens - Doctorandus in de kunstfilosofie (VUB), leraar geschiedenis en esthetica (College Essen)

Sinds de industrialisatie van onze samenleving is de westerse cultuur in een gigantische versnelling terecht gekomen met steeds meer nadruk op prestatie, geld, dynamisme, flexibiliteit. In kunst vallen verschillende vluchtpogingen/bevragingen als tegenbewegingen waar te nemen.
Deze bijdrage vormt een filosofische reflectie op enkele van die pogingen waarin telkens eenzaamheid centraal staat. De filosofische wandeling neemt het publiek mee langs drie haltes waarbij de mens telkens in een andere leefomgeving verkeert: de romantische traditie (van Caspar David Friedrich tot ‘Into the wild’) en de vlucht naar de natuur, de stadsomgeving met zijn vervreemding en eenzaamheid (Edward Hopper), de eenzaamheid in confrontatie met de dood (de ‘vanitas’ en de esthetica van de shock in hedendaagse kunst rond de dood bekeken vanuit de existentiële analyse van angst voor de dood van Heidegger). Tot slot rijst de vraag op of die zoektocht naar eenzaamheid niet een aporie, een doodlopende weg is.

09.45 - 10.30 uur
Spiritualiteit in de gezondheidszorg
Mieke Vermandere - Huisarts, wetenschappelijk medewerker (ACHG Leuven)

Volgens de WHO-definitie van gezondheid is spiritueel welzijn de vierde dimensie van gezondheid, naast fysiek, psychologisch en sociaal welzijn. Ondanks de verwachting van veel patiënten dat hun (huis)arts aandacht besteedt aan hun spiritueel welzijn, gebeurt dit nog te weinig in de dagelijkse praktijk. Veel zorgverleners ervaren belemmerende factoren zoals een gebrek aan tijd, aan opleiding, en dus aan kennis, attitudes en vaardigheden in spirituele zorg. Er bestaan verschillende modellen om spirituele noden in kaart te brengen. Enkele van deze modellen worden voorgesteld, met speciale aandacht voor gevoelens van eenzaamheid en verlies van betekenisvolle contacten.

11.00 - 11.45 uur
De bevoorrechte  getuige van de eenzaamheid, van voor de wieg tot na het graf
Pat Wyffels - Huisarts in Halle-Zoersel, soms schrijver van verhalen

In zijn eigen vertelstijl brengt de auteur een indringende benadering van eenzaamheid in de verschillende fases van het leven. Aan de hand van reële verhalen wordt ingegaan op de speciale plaats van de huisarts in de systemen, waarin het individu zijn plaats zoekt, en soms doelloos verloren geraakt, en het impact ervan op de patiënt, zijn omgeving én de zorgverstrekker.

Activiteiten van Domus Medica