Spaans J.
Pijn zonder strijd. Over stoppen met vechten en zin in je leven krijgen.

Houten: Bohn Stafleu van Loghum; 2010:159 blz. ISBN 9789031385485

De ondertitel van dit boek zegt al waar het over gaat: stoppen met vechten en zin in het leven krijgen. De auteur is klinisch psycholoog/psychotherapeut en gedragstherapeut/supervisor. In dit boek baseert hij zijn behandeling op de methode van de Acceptance and Commitment Therapy (ACT), ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Steven Hayes.

De kern van deze filosofie is dat vechten tegen onvermijdelijke zaken, zoals pijn, uiteindelijk ten koste gaat van een waardevol leven. Het leert om niet opgesloten te geraken in de eigen innerlijke ervaringen, maar te leven volgens eigen levenswaarden.

Het boek is ingedeeld in zes delen, die telkens uit kleine hoofdstukken bestaan met patiëntenervaringen en oefeningen. Het is bedoeld voor patiënten met chronische pijn, maar ook voor hulpverleners die in contact komen met chronischepijnpatiënten.

De auteur stelt in het eerste deel: pijn onderdrukken vergroot alleen de pijn, de pijn moet juist toegelaten worden in het bewustzijn. Vechten tegen de pijn is een evolutionair bepaalde reactie van de geest die in onze omstandigheden niet efficiënt, zelfs contraproductief is.

In het tweede deel werkt hij dit verder uit. Juist door alleen met de pijn bezig te zijn, mis je heel veel in het leven. Van daaruit brengt hij het besef dat wie bereid is om de ongenode gast in huis te accepteren, een leven kan leiden volgens zijn eigen waarden.

In deel drie gaat het over het belang van levenswaarden. Zijn de echt waardevolle dingen eigenlijk afhankelijk van een gevecht tegen de pijn? Als dan de bakens uitgezet zijn en een duidelijk beeld gevormd is van de levenswaarden, is het heel belangrijk om aandachtig te leven in het hier en nu. De auteur leert om stil te staan bij lichamelijke sensaties via de bodyscan en emoties te herkennen.

Het voorlaatste deel handelt over een begrip uit ACT: cognitieve fusie. Hierbij wordt de gedachte op een lijn gesteld met de werkelijkheid, waardoor het gedrag automatisch volgt. Daarom is het heel belangrijk tot defusie te komen: niet de gedachten bestrijden, maar een stapje terug doen en ze met aandacht van een afstand bekijken. Ontkoppelen zorgt ervoor om te kijken naar gedachten in plaats van vanuit je gedachten. Via allerlei technieken leert de auteur om tot dit loskoppelen te komen.

Het laatste hoofdstuk gaat over ‘toegewijde acties’: vanuit de levenswaarden tot actie komen zonder de pijn te negeren, waardoor kracht en inspiratie ervaren wordt, die het leven met chronische pijn een heel nieuwe dimensie kunnen geven. Ook hier geeft de schrijver heldere tips om tot dit doel te komen.

Ik heb het boek gelezen uit meer dan alleen beroepsinteresse, omdat ik zelf chronischpijnpatiënt ben. Ik ben ervan overtuigd dat ACT werkt. Je leert op een andere manier omgaan met je pijn, waarbij de pijn niet langer de alles bepalende factor in het leven is. Dus zeker een aanrader voor chronischepijnpatiënten, maar ook voor huisartsen. Want elk hoofdstuk is een stap die de huisarts kan nemen met de patiënten met chronische pijn, chronische vermoeidheid. Misschien kan er zo meer structuur komen in de opeenvolgende consultaties van een patiënt met chronische pijn.

M. Leurs