Warrell D, Cox T, Firth J (ed.).
Oxford textbook of medicine (5th edition).

Oxford University Press, 2010: 5518 blz. ISBN 978-01-99592-85-2

Naast me liggen de drie delen, elk zo’n 2000 bladzijden dik, van de nieuwe editie van deze bijbel van de interne geneeskunde, waarvan de eerste versie 25 jaar geleden op de markt kwam. Er werd vijf jaar en door zo’n 750 wetenschappers en clinici aan deze nieuwe versie gewerkt.

Vormelijk zijn er twee duidelijke en zeer positieve vernieuwingen: alle (2500) afbeeldingen zijn in kleur en elk hoofdstuk wordt voorafgegaan door een korte samenvatting van de belangrijkste punten die erin worden behandeld (‘essentials’).

Inhoudelijk werd elk hoofdstuk uiteraard bijgewerkt aan de hand van nieuwe inzichten. Er werden ook een heel aantal nieuwe topics bijgevoegd. Dit heeft te maken met niet alleen onze uitdijende wetenschappelijke kennis (stamcelonderzoek) en steeds nieuwe medische problemen (H1N1, SARS, resistentie voor antibiotica), maar ook veranderende inzichten in de taak van artsen en geneeskunde in de ‘productie’ van gezondheid (toekomst van clinical trials, gezondheidspromotie).

Een hoofdstuk over ‘Darwiniaanse geneeskunde’ benadrukt de onderliggende filosofie van het boek: ziekte is niet het vastlopen van een machine, maar het resultaat van een conflict tussen een persoon en zijn omgeving. Geneeskunde is wetenschap en technologie, gekaderd in een sociale context en toegepast op individuele mensen. Deze visie die het boek onderbouwt, laat zich al lezen in het eerste hoofdstuk – ‘On being a patient’ waar de lezers wordt voorgehouden dat ‘we are all patients at some time’ – en klinkt verder door in de volgende hoofdstukken over medische ethiek, evidence-based medicine, economische aspecten van gezondheidszorg, alternatieve geneeskunde, preventieve geneeskunde, screening, gezondheidspromotie en geneeskunde in het kader van grote rampen.

De daaropvolgende hoofdstukken geven een overzicht van de recente ontwikkelingen op het terrein van de celbiologie en immunologie. Zeker nuttig voor wie al een aantal jaren van de schoolbanken is en niet volledig wil achterblijven bij, de toch op dit gebied, enorme hoeveelheid nieuwe inzichten.

Hoofdmoot van dit reusachtige naslagwerk wordt gevormd door een systematisch overzicht van de verschillende deelgebieden van de interne geneeskunde. Er zijn 27 secties, elk verder onderverdeeld in meerdere hoofdstukken. De verschillende orgaansystemen worden behandeld, maar er zijn ook hoofdstukken die vertrekken van een orgaansysteemoverschrijdende vraagstelling, zoals: voeding, chemische, fysische en omgevingsfactoren en ziekte, klinische farmacologie, ziekte en zwangerschap, acute geneeskunde en ‘critical care’, sportgeneeskunde, psychiatrie en verslaving, pijn, geriatrie, palliatieve geneeskunde en forensische geneeskunde.

In elk hoofdstuk krijgt de lezer een grondig overzicht van de huidige kennis over diagnose, differentiaaldiagnose, prognose en therapeutische opties voor alle interne aandoeningen met een overwogen evenwicht tussen wetenschappelijke kennis en klinische relevantie.

De manier waarop elk hoofdstuk wordt voorgesteld, kon ik zeker appreciëren: mooie samenvatting aan het begin, overzichtelijke indeling, veel handige schema’s en een aantrekkelijke lay-out, waar mogelijk ook goed geïllustreerd met mooie kleurenfoto’s. De uitgebreide index is te consulteren aan het einde van elk deel.

Nieuw aan de vijfde editie is ook dat er tegelijk een onlineversie ter beschikking wordt gesteld, weliswaar afzonderlijk aan te kopen (tegen gereduceerd tarief voor wie de beide versies wenst). Groot voordeel van de onlineversie is dat deze continu wordt geüpdatet en dat de lezer dus niet bang moet zijn dat hij zijn toch wel erg dure aankoop (450 euro) na relatief korte tijd bij het oud papier moet zetten! Ik heb de onlineversie niet kunnen uittesten op handigheid in gebruik.

Ik zit hier dus naast mijn drie nieuwe boekdelen, te mijmeren over al deze voor mij nu in principe heel toegankelijke medische wijsheid. In die zin is dit boek een echt geschenk: meer dan dat het nuttig is voor het dagelijks werk, voert het me terug naar het enthousiasme van mijn studiejaren en de bewondering voor de immense mogelijkheden van het menselijk vernuft. Ik zal het zeker ter hand nemen wanneer ik iets grondig wil nakijken. Dit deed ik inmiddels al een tiental keren: bereikbaarheid van informatie is toch wel belangrijk. Om in de dagelijkse huisartsenpraktijk snel iets op te zoeken houd ik het toch eerder op het klassieke watervalprincipe (www.icho.be/docu/).

V. Van der Stighelen