Suggestiemenu


Gebruikerswaardering:  / 0
ZwakZeer goed 

roze_billen_van_renoirDevisch I.
De roze billen van Renoir. Een inleiding in de medische filosofie.

Leuven: Acco, 2008: 216 blz. ISBN: 978-90-334-6986-2; prijs: € 25,00.

Dit boek is een historische inleiding. Daarmee geeft de auteur aan dat de medische filosofie niet enkel het beantwoorden van ethische dilemma’s in de praktijk betekent, maar dat ze veel méér inhoudt. Daarnaast leert deze benadering ons hoe de huidige ethische vraagstukken hun wortels in het verleden hebben.

De ‘roze billen van Renoir’ verwijzen naar een methode uit de kunstkritiek, ooit toegepast op de schilderijen van Renoir: “Men moet daar minder letten op de roze billen van de modellen van Renoir dan op hun oorlelletje.” Zo ook probeert onze auteur de geschiedenis van de filosofie niet enkel te bespreken vanuit de algemeenheden, maar gaat hij op bepaalde ogenblikken markante details uit die geschiedenis belichten.

Alexandrijnse school en scheermes van Ockham

Wie in het onderwerp niet thuis is, zit hier op het goede adres. Op een vlot leesbare wijze wordt een geschiedenis van de filosofie aangeboden, met als focus de geneeskunde en wat daar ronddraait. Het krijgt een vaart zodat je, voor je het weet, reeds in de negentiende eeuw beland bent! Ondertussen zijn vrijwel alle grootste namen uit de filosofie gepasseerd, met hier en daar details, de ene al wat bekoorlijker dan de ander. Boeiend vond ik het te leren over de ‘Alexandrijnse school voor anatomie’, deze vormt naast Hippocrates de belangrijkste kennisbron voor geneeskunde die de Grieken ons aangeboden hebben. In deze school werd op ongeziene wijze de anatomie ontwikkeld waardoor “de Alexandrijnse school veel accurater is in de opbouw van medische kennis dan de hippocratische geneeskunde.”

Wie kan er verder niet verleid worden door het ‘scheermes van Ockham’, op het einde van de middeleeuwen? Voor Ockham was alleen het concrete werkelijk, “de rest zijn namen”. Wil je evenwel over het algemene spreken, dan moet je er een zo eenvoudig mogelijke uitleg aan geven. Het scheermes van Ockham staat bijgevolg voor het wegscheren van alle onnodig ingewikkelde theorieën en zweert steevast bij de eenvoudigste verklaring. Je zou hier haast aan diagnostiek denken!

De maakbare mens

Doorheen de geschiedenis van de filosofie zie je het verdwijnen van de impact van het subject. In de middeleeuwen is het subject gelijk aan God, in de moderne tijd wordt het subject de geest van de kritische denker. Door het toegenomen ‘materialisme’ van de geneeskunde, ontwikkeld vanuit de kennis uit lijkschouwingen, verdwijnt echter stilaan ook de impact van dat subject. Ondertussen verdwijnen ook de ‘grote verhalen’ zoals dat van het christendom... Nu leven wij in een tijd van instante consumptie met ‘goed gevoel’ idealen, operationele beslissingsprocedures en een steeds ingrijpender maakbare mens. Deze zaken ondermijnen juist het autonomiedenken waar onze tijd zo prat op is.

Zo komt de filosofie terug op datgene wat haar ooit op dreef bracht: verwondering over wat is, om vervolgens de vragen open te leggen die een bepaald tijdsbeeld oproept.

Als historische inleiding is dit boek geslaagd: je zou het als een cursus kunnen aanwenden. Maar wie begaan is met de vragen van onze tijd, zou van de auteur graag in een volgend boek een verdieping krijgen van de onderwerpen die hij bij onze tijd aansnijdt.

Tom Jacobs

 

U moet aangemeld zijn om reacties te kunnen plaatsen.