Als vertrouwenspersoon en veelzijdige professional is de huisarts een sleutelfiguur in alle fases van het suïcidale proces, zoals vroegdetectie, behandeling, verwijzing en opvolging. In oktober bestaat ASPHA, de advieslijn voor huisartsen met suïcidale patiënten, één jaar.

ASPHA is een project van het Centrum ter Preventie van Zelfdoding dat kadert in het Vlaams actieplan Suïcidepreventie. Dit plan bundelt initiatieven om het aantal zelfdodingen in Vlaanderen te doen dalen. Deskundigheidsbevordering van huisartsen vormt hierbinnen een belangrijke pijler.

Aan de lijn reikt de beantwoorder specifieke tips aan om een gesprek over zelfdoding met de patiënt te voeren (voorbeeldvragen zijn te vinden op www.aspha.be). Het lijkt een drempel voor huisartsen om ook de suïcidemiddelen te bevragen. We moedigen aan dit te doen, om een beter zicht te krijgen op de acuutheid van de situatie. Bovendien moet de patiënt het gevoel krijgen dat hij over zelfdoding kan en mag praten. Huisartsen kunnen ook voor doorverwijsinstanties, vormingsaanbod en brochures terecht bij de lijn. Om de bereikbaarheid te vergroten kunnen artsen sinds kort hun nummer achterlaten op het antwoordapparaat, zodat een beantwoorder hen kan terugbellen.

Hoewel de crisiskaart een handig instrument is in de huisartsenpraktijk, merken we dat ze weinig gekend is. Arts en patiënt stellen samen een lijst van gezonde copingstijlen op, gaande van activiteiten die de persoon alleen kan ondernemen tot het inroepen van sociale steun of professionele hulp. Op die manier kan de persoon een crisis overbruggen, ook wanneer de huisarts niet bereikbaar is. Samen met de patiënt worden ook best de te vermijden risicosituaties (zoals alcohol- of druggebruik) overlopen. Dit alles wordt genoteerd op een kaartje dat de patiënt steeds op zak heeft. Meer informatie over de crisiskaart is terug te vinden op www.aspha.be.

De meeste huisartsen die gebruik maken van ASPHA doen dit in acute situaties: een patiënt is in crisis en ter voorbereiding van een consultatie of huisbezoek belt de arts naar ASPHA voor enkele praktische tips. Soms belt een huisarts naar aanleiding van een gesprek met een familielid, thuisverpleegkundige, maatschappelijk werker of andere hulpverlener die zijn of haar ongerustheid over een patiënt kenbaar maakte. Huisartsen bellen vaak om een oudere patiënt te kunnen helpen, hoewel de laatste maanden ook het aantal oproepen voor jongeren stijgt.

Zowel huisartsen in een solopraktijk als in een groepspraktijk doen een beroep op ASPHA. Ook maken even veel mannen als vrouwen gebruik van de lijn. Een gesprek duurt gemiddeld 10 minuten, maar de beantwoorder kan zoveel tijd nemen als nodig is.

ASPHA wordt mogelijk gemaakt door de deskundige medewerking van de Suïcidepreventiewerking van de Centra Geestelijke Gezondheidszorg, het Project Integrale Zorg Suïcidepogers (PIZS), Domus Medica, Werkgroep Verder, het Loko-regionaal Gezondheidsoverleg en –organisatie (LOGO’s), Vroeg Detectie Interventie en Psychose (VDIP), LUCAS (KUL), de Vlaamse Vereniging voor Geestelijke Gezondheid (VVGG) en het Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie (VIGeZ).

Dit project ontvangt subsidies tot december 2011. Er wordt aan het einde van dit jaar een eindrapport p;overgemaakt aan de Vlaamse overheid. Meer informatie over het Vlaams actieplan Suïcidepreventie vindt u op www.zorg-en-gezondheid.be/Ziektes/Depressie-en-zelfdoding/