/ 1
In 2010 stierven 1066 Vlamingen door zelfdoding. Dat is een lichte daling tegenover 2009 (1102), maar nog steeds bijna drie zelfdodingen per dag. Hiermee scoort Vlaanderen slecht ten opzichte van andere Europese landen.
Als vertrouwensfiguur worden huisartsen vaak als eerste hulpverlener geconfronteerd met veranderingen in het psychisch functioneren van patiënten. Omdat suïcidale personen een grote drempel ervaren om over hun zelfdodingsgedachten te praten, is het niet eenvoudig ze te herkennen in de eerste lijn.
De belangrijkste taak van de huisarts bestaat erin suïcidaliteit te herkennen, contact te maken met de patiënt, de ernst van het suïciderisico in te schatten, te zorgen voor veiligheid en gepaste zorg op gang te brengen. Bij risicopatiënten kan de huisarts een continue factor vormen, een rustpunt te midden van de veelheid aan hulpverleners en instellingen.
Dit dossier kwam tot stand met medewerking van:
|
|
|
|
|
|
In juli 2012 bracht het Trimbos Instituut de Multidisciplinaire Richtlijn Diagnostiek en Behandeling van suïcidaal gedrag uit. Een richtlijn met concrete aanbevelingen voor diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag kan bijdragen aan het verbeteren van het professioneel handelen bij suïcidaal gedrag en maakt de zorg voor suïcidale patiënten transparant en toetsbaar. Op 22 mei 2012 werd hierrond een congres georganiseerd. Op de website vindt u de presentaties van de sprekers.
In 2010 bracht het Trimbos Instituut het Kwaliteitsdocument Ketenzorg bij Suïcidaliteit uit met aanbevelingen voor samenwerking in de keten en organisatie van de zorg voor mensen met suïcidaal gedrag.
Lees het artikel uit Huisarts Nu.
Domus Medica ontwikkelde de steekkaart 'Preventie van zelfdoding' samen met de Suïcidepreventiewerking van de Centra Geestelijke Gezondheidszorg, het Centrum ter Preventie van Zelfdoding en Integrale Zorg Suïcidepogers. De kaart vormt een leidraad voor praktijkvoering.
In de Gezondheidsgids, het praktijkinstrument van Domus Medica dat het GMD+ ondersteunt, wordt er gescreend naar depressieve klachten. Depressie is een belangrijke risicofactor voor suïcide en suïcidepogingen.
Deze richtlijn belicht het aandeel van huisartsen in de depressiebehandeling, in samenwerking met andere zorgverleners.
De HEADSS-vragenlijst is een hulpmiddel om een psychosociale anamnese af te nemen bij jongeren. Deze vragenlijst kan in de dagelijkse consultatie worden gebruikt om een vertrouwensrelatie op te bouwen of om risicogedrag tijdig op te sporen.
Drie vragenlijsten ("Help ik zit erdoor" deel 1 en deel 2) ondersteunen de huisarts bij het peilen naar overspanning en burn-out. De begeleidende teksten gaan in op de interventies die de huisarts kan nemen en hoe hij samen met de patiënt een zinvolle invulling kan geven aan het ziekteverlof.
Domus Medica ontwikkelde samen met de Suïcidepreventiewerking van de Centra Geestelijke Gezondheidszorg een nieuw LOK-aanbod. Aanvragen kan bij Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. .
Voor de babbel van je leven)brochure_jongeren_definitief_2.pdf483.54 KB) met bijhorende website www.ontrackagain.befolder_ouders_definitief.pdf412.12 KB) met bijhorende website www.opnieuwverder.beHet Vlaams Actieplan Suïcidepreventie 2006-2010 had een daling van het aantal zelfdodingen met 8% tot doel, tegen 2010 ten opzichte van 2000. Domus Medica zette zich in door de deskundigheid van huisartsen te bevorderen.
Op 17 december 2011 organiseerde Vlaams minister Jo Vandeurzen de Gezondheidsconferentie Suïcidepreventie. Daar stelde hij de nieuwe gezondheidsdoelstelling voor: een daling van het aantal zelfdodingen met 20% tegen 2020 ten opzichte van 2000. Deskundigheidsbevordering van huisartsen is opnieuw een belangrijke strategie. De suïcidepreventiekaart, dit webdossier en een LOK-vorming om de huisarts te ondersteunen bij de detectie en opvolging van suïcidale patiënten zijn de eerste verwezenlijkingen van het Vlaams Actieplan Suïcidepreventie 2012-2020.
Lees het artikel uit Huisarts Nu.
/ 0
/ 0
Als de patiënt een psychisch, relationeel, juridisch, ... probleem heeft, kan u doorverwijzen naar een Centrum Algemeen Welzijnswerk. Iedereen met vragen of problemen kan er terecht. Een CAW heeft in principe geen wachtlijst.
Patiënten met financiële problemen kan u doorverwijzen naar het OCMW van de gemeente.
Patiënten waarbij het psychisch probleem zodanig weegt dat het het ganse functioneren belemmert, verwijst u beter door naar een CGG.
Het CAW zorgt voor eerste opvang en onthaal. Samen met de cliënt bekijken ze de mogelijke oplossingen en kunnen ze bemiddelen tussen personen en/of organisaties die in de probleemsituatie betrokken zijn. Het CAW zorgt voor een passende nazorg en indien nodig wordt er samengewerkt of doorverwezen naar andere diensten.
Het CAW-team bestaat uit maatschappelijk werkers, psychologen, juristen, ...
Het CAW is gebonden aan het beroepsgeheim.
Kostprijs?
Nadat je een telefonische afspraak heb gemaakt, kan je de maatschappelijk werkers gratis consulteren. Voor de consultatie van de psycholoog en de juristen wordt een kleine bijdrage gevraagd en in de meeste gevallen is de gevraagde bijdrage afhankelijk van het inkomen.
Openingsuren
Tijdens de kantooruren, maar de CAW's beschikken ook over een uitgebreid systeem van crisisopvang! Op te zoeken via de sociale kaart via 'crisisopvang'.
Als de patiënt een psychiatrische problematiek heeft, kan u hem doorverwijzen naar een Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg. Sommige centra hebben een apart ouderenteam en/of jongerenteam.
Je kan telefonisch een eerste afspraak maken, maar je kan ook naar het centrum toegaan om een afspraak te maken. Bij sommige CGG's kan je je online aanmelden.
Medicatie wordt door de psychiater van het team voorgeschreven.
Bij een CGG werken psychiaters, psychotherapeuten, maatschappelijk werkers, psychologen, ... die gebonden zijn aan het beroepsgeheim.
Kostprijs?
Er wordt een kleine bijdrage gevraagd (de bijdrage varieert, maar het maximum ligt ongeveer rond € 10). Als er gegronde redenen zijn kan er ook een vermindering toegestaan worden.
Openingsuren
Tijdens de kantooruren. Er zijn wachtlijsten, maar er bestaat een voorrangsregel voor suïcidale personen. Wanneer een suïcidale persoon zich aanmeldt, moet het CGG binnen de 24 uur actie ondernemen (nog niet noodzakelijk een eerste gesprek). Een suïcidale persoon mag niet op de wachtlijst gezet worden. Vermeld deze voorrangsregel bij aanmelding en vraag als huisarts om terugkoppeling.
Het Jongeren Advies Centrum geeft gratis advies aan jongeren van 12 tot 25 jaar. Onderwerpen die aan bod kunnen komen: vrijetijdsbesteding, alleen wonen, echtscheiding ouders, seksualiteit, schoolwerkjes, rouw, relaties...
De jongere kan vrijblijvend contact opnemen door binnen te wandelen zonder afspraak, een brief te schrijven, te mailen, telefoneren of te chatten. Bij een JAC werken maatschappelijk werkers, psychologen enz. Jongeren kunnen er anoniem blijven indien ze dit wensen.
Kostprijs?
Gratis
Openingsuren
JAC's zijn veelal open tijdens de kantooruren en soms ook iets later.
Het Centrum voor Leerlingenbegeleiding is er voor schoolgaande jongeren. Zij kunnen hier terecht als ze geconfronteerd worden met problemen bij leren en studeren, voor preventieve gezondheidszorg, ondersteuning bij psychisch en sociaal functioneren (faalangst, pesten, relationele problemen, ruzies thuis,...). Ze kunnen hier dus ook terecht voor problemen die niet rechtstreeks met school te maken hebben.
Als een leerling contact wil opnemen met een CLB, neemt hij best contact op met het CLB dat verbonden is aan zijn of haar school.
Artsen, maatschappelijk werkers, pedagogen, psychologen, psychologisch assistenten en verpleegkundigen, soms ook logopedisten en kinesisten, kunnen de leerlingen helpen in een CLB.
Het CLB geeft geen informatie vrij aan de school. Als de jongere ouder is dan 12 jaar, is hij de enige die inzage krijgt in zijn dossier. Als de jongere jonger is dan 12 jaar, hebben ook de ouders inzagerecht. De leerling kan zich hiertegen verzetten en het is dan aan de CLB-medewerker om af te wegen of de ouders al dan niet inzage krijgen. Bij leerlingen jonger dan 14 heeft de medewerker ook de plicht de ouders in te lichten bij zelfdodingsgedachten van de leerling! Ook boven 14 jaar wordt samenwerking met de omgeving verkozen, rekening houdend met het beroepsgeheim.
Kostprijs?
Gratis
Openingsuren
Het CLB sluit van 15 juli tot en met 15 augustus en tijdens de kerst- en paasvakantie (met uitzondering van twee dagen in kerst- en paasvakantie). Tijdens deze sluitingsperioden kan u wel terecht op de CLB-telefoon (tel.: (02)219 78 71 voor de centra van het gemeenschapsonderwijs en (078)15 55 51 voor de vrije centra).
www.bfp-fbp.be
www.klinisch-psycholoog.be/klinisch-psychologen
Als de patiënt geen wachtlijst wil en het zich financieel kan veroorloven, kan hij naar een privé-therapeut gaan. De meeste gesprekstherapeuten hebben een bepaalde specialisatie (psychoanalytisch werken, client-centered, cognitieve gedragstherapie enz.). Best is het om iemand te zoeken die het best bij de problematiek aansluit. Een therapeut is gebonden aan het beroepsgeheim.
Kostprijs?
20 à 50 euro per sessie
Openingsuren
Afhankelijk van de therapeut in kwestie. Meestal zijn deze ook na de kantooruren bereikbaar. Er zijn geen of korte wachtlijsten.
Bij een ernstige psychiatrische problematiek, kan een psychiater medicatie voorschrijven en gesprekstherapie geven. Niet elke psychiater geeft ook gesprekstherapie. Dan moet de patiënt aanvullend een therapeut contacteren. Er is een gemiddelde wachtlijst.
Kostprijs
Het RIZIV betaalt een deel terug.
De Psychiatrische ThuisZorg (PTZ) biedt psychiatrische begeleiding in de thuissituatie aan. Het ziekenhuis of de huisarts kan de psychiatrische thuiszorg inschakelen als nazorg. De projecten zijn er ter ondersteuning van de zorg- en hulpverleners in de thuissituatie. De zorg van de psychiatrische patiënten in de thuissituatie blijft in de handen van de reguliere thuiszorg. Via deze weg kunnen mensen met een ernstige psychische aandoening langer en beter in de thuissituatie verblijven.
Hieronder vindt u een overzicht per provincie. Van Antwerpen, Oost-Vlaanderen en Limburg is een beperkte lijst van het huidige aanbod beschikbaar.
| Antwerpen |
|---|
| Overlegplatform GGZ Antwerpen (OGGPA vzw) Tel: 03 609 33 40 www.oggpa.be - Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. |
| PZT De Link Jan De Graefstraat 13 2600 Berchem 03 239 49 71 www.vzwdelink.be - Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. |
| PZT De Vliering Heuvelstraat 170 2530 Boechout 03 460 16 29 www.devliering.be - Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. |
|
PZT Adapt |
| PZT De Sprong Zoerselsteenweg 69A 2980 Zoersel 03 385 45 06 0492 72 57 06 www.bwdesprong.be - Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. |
| PZT Estse/Mechelen Hanswijkstraat 62 2800 Mechelen 015 26 11 63 www.bw-este.be - Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. |
| PZT Psoikos Stationsstraat 82 2300 Turnhout 014 43 19 40 www.beschutwonenkempen.be - Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. |
| West-Vlaanderen |
| Psychiatrische Zorg Thuis - Project Vesta Tel: 056 26 11 27 GSM: 0498 52 41 73 Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. |
|
Overlegplatform GGZ West-Vlaanderen |
| Oost-Vlaanderen |
| Netwerk Psychiatrische Zorg in de Thuissituatie Regio Groot-Gent Tel: 09 233 58 80 GSM: 0479 85 44 00 Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. |
| Overlegplatform GGZ Oost-Vlaanderen Tel: 09 216 65 50 Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. - www.popovggz.be |
| Netwerk psychiatrische Zorg in de Thuissituatie Beukenlaan 20 9051 Sint-Denijs-Westrem 09 223 58 80 Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. - www.psytzgent.be |
|
Psychiatrsche Zorg in de Thuissituatie De Monding |
| Lotus Kasteeldreef 29 9340 Lede 0485 69 32 87 |
|
Pion |
|
Netwerk psychiatrische thuiszorg Meetjesland |
|
Het Akkoord |
|
Netwerk Sociale Psychiatrie Regio Deinze |
|
Querido |
| Limburg |
|
STIPT |
|
MOSAïek |
|
NET Thuis |
|
CGG/LITP /Genk PTZ |
|
VZW Listel |
|
Vlaams-Brabant |
| Overlegplatform GGZ Vlaams-Brabant Tel: 016 27 03 10 Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. - www.vlabo.be |
|
Brussel-Hoofdstad |
| Lila 02 344.46.74 02 343.34.73 Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. - www.cggz-brussel.be |
|
Overlegplatform GGZ Brussel/Plate-forme de Concertation pour la Santé Mentale en Région de Bruxelles-Capitale |
www.vdip.be
Ruwaal 12 - 1850 Grimbergen
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
VDIP helpt jonge mensen tussen 14 en 35 om een eerste of tweede psychose te voorkomen. Bij een urgentie voorziet VDIP een eerste contact binnen de 48 uur, anders binnen de week. Ze bieden behandeling en begeleiding op psychisch vlak, ondersteuning in de relatie met de omgeving en bij wonen, opleiding, werken, vrije tijd... De begeleiding en behandeling gaat door op de plek die de cliënt verkiest. De opvolging gebeurt in samenspraak met naaste betrokkenen, de huisarts en of andere hulpverleners.
Crisisinterventie door de psychiatrische spoeddienst kan 24 uur op 24, 7 dagen op 7, na aanmelding op de algemene spoedgevallendienst. Een rechtstreekse aanmelding kan alleen na telefonisch contact tussen de huisarts en de dienstdoende psychiater. Deze rechtstreekse opname is enkel mogelijk op werkdagen. De minimumleeftijd voor opname en verblijf is 15 jaar.
Een gespecialiseerd urgentieteam zorgt voor de opvang en begeleiding van personen die in een acute psychische crisissituatie verkeren. Dit impliceert geen opname. Indien opname toch noodzakelijk is, dan is deze zeer kort, tot maximaal 72 uur (met uitzondering van Leuven en Limburg waar je tot maximaal vijf dagen kan verblijven). In overleg wordt gezocht naar een behandeling van het probleem. Eventueel wordt een planning voor langere termijn ontwikkeld. De psychiatrische spoeddiensten werken altijd samen met een gewone spoeddienst, vaak staan de (beperkte) bedden op de psychiatrische afdeling.
Indien mogelijk brengt de patiënt de volgende zaken mee: identiteitskaart, siskaart, thuismedicatie.
Essentieel bij een crisisinterventie en de organisatie van de nazorg is de zeer nauwe en noodzakelijke samenwerking tussen de psychiatrische spoeddienst, de betrokkene zelf, zijn socio-familiale omgeving, de huisarts en andere bestaande hulpverlening.
| West-Vlaanderen |
|---|
|
AZ Groeningen
|
|
AZ Sint Jan |
| Antwerpen |
|
AZ Stuivenberg |
| Gent |
|
UZ Gent |
| Leuven |
|
Leuven |
| Limburg |
|
Ziekenhuis Oost-Limburg, Campus Sint-Jan |
Meer info en adressen: www.zorg-en-gezondheid.be
Gratis en anonieme nooddienst voor wie aan zelfdoding denkt, de omgeving van suïcidale personen en nabestaanden na zelfdoding.
Telefonisch: 02 649 95 55, 7 dagen op 7, 24 uur op 24
Online: www.zelfmoordlijn.be, 's avonds (behalve woensdag en zaterdag), inloggen tussen 19u en 21u30
Telefonisch: 106, 7 dagen op 7, 24 uur op 24
Online: www.tele-onthaal.be, elke avond van 18u tot 23u (woensdag vanaf 15u)
Telefonisch: 102, elke dag, behalve zon- en feestdagen, van 18u tot 22u
Email: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Chat : www.awel.be, elke maandag en woensdag van 18-22u
Volg Domus Medica op 
of 
Preventie van zelfdoding (